بودا

آیین بودا از سدة ششم پیش از میلاد

برخی آیین بودا را بیشتر یک نظام فلسفی می‌شمارند تا یک دین، برای آن که در آن به‌صراحت خدا یا خدایانی وجود ندارند.

برخی آیین بودا را بیشتر یک نظام فلسفی میشمارند تا یک دین، برای آن که در آن بهصراحت خدا یا خدایانی وجود ندارند. خاستگاههای آن نیز غیرمعمولیاند. بنیانگذار آن، سیدارتا گوتاما یا بودا (انسان بیدار)، آموزههای خود را بر دیدگاههای عرفانی یا ظاهری بنیان ننهاد، بلکه آنها را بر نتایجی که پس از یک دورة طولانی از تجربه و تفکر (روشنبینی، نه وحی و مکاشفه) بدانها دست یافت، استوار ساخت. گوتاما وجود خدا یا خدایان را نه تصدیق کرد و نه انکار نمود، برای آن که از انگارههای او بیرون بودند. اما برخی از شاخههای آیین بودا، جنبة خداگرایانة نیرومندتری داشتهاند، حتی اگر خدایان در آنچه آنها میکنند، جنبة محوری نداشته باشند.

هند که گوتاما در آن بالید و بزرگ شد، تحت سلطة آیینهای برهمایی و همراستا با اعتقادات هندوان دربارة انگارة سامسارا بود که بر اساس آن روح در یک چرخة ابدی تولد و تولد دوباره گرفتار شده است. آیین بودا دیدگاه اساساً متفاوتی دربارة شکستن این چرخه مطرح ساخت. گوتاما به جای آن که به آداب و رسوم و آیین هندو، یعنی مواردی از قبیل پرستش و پرهیزگاری تکیه داشته باشد، از تغییر سبک زندگی سخن میگفت: آیین بودا به جای آن که از متون مقدس راهنمایی بخواهد و آنها را صاحب اختیار پیروان خود سازد، آموزههای بنیانگذار خود را نقطة آغاز مراقبه و مکاشفه دانست.