صفحه اصلی    تازه ها    ادبیات    تاریخ و سیاست    روانشناسی و جامعه شناسی    علوم    کودک و نوجوان    متفرقه

ناشر:سبزان
تاريخ چاپ: 1389
نوبت چاپ:اول
تيراژ:2000 نسخه
قيمت:2500 تومان
شابک: 4–003–117–600-978

 

رنگ، روان‌شناسی زندگی

 

میلاد خواجه‌پور- ساناز سمندی -فاطمه عبدالهی- سمانه تابش

 

فهرست مطالب
عنوان                             صفحه
فصل اول: رنگ
رنگ چيست؟......................... 9
طبقه بندي رنگ‌ها................... 10
رنگ‌هاي اصلي و فرعی................ 10
تضاد رنگ‌ها........................ 11
رنگ‌هاي روشن و تيره ............... 11
رنگ‌هاي گرم و سرد.................. 11
رنگ‌هاي كمكي....................... 12
فام، رنگ‌هاي فام‌دار و بي‌فام........ 12
تقسيم بندي رنگ‌ها بر اساس طيف...... 13
هماهنگي رنگ‌ها و رنگ‌های مکمل....... 13
هارموني رنگ‌ها..................... 14
كنتراست رنگ‌ها..................... 15
تاريخچه و منشاء رنگ............... 15
فیزیولوژی رنگ..................... 19
فصل دوم: رنگ و روان‌شناسی
روان‌شناسی رنگ..................... 21
ویژگی‌های رنگ آبي.................. 23
درمان و رنگ آبي.................... 25
ویژگی‌های رنگ بنفش................. 27
درمان و رنگ بنفش ................. 30
ویژگی‌های رنگ ارغوانی.............. 30
درمان و رنگ ارغوانی............... 31
ویژگی‌های رنگ نیلی................. 31
ویژگی‌های رنگ سبز.................. 31
درمان و رنگ سبز................... 34
ویژگی‌های رنگ زرد.................. 34
درمان و رنگ زرد................... 38
ویژگی‌های رنگ طلایی................. 40
ویژگی‌های رنگ صورتی................ 40
ویژگی‌های رنگ نارنجی .............. 41
درمان و رنگ نارنجی ............... 42
ویژگی‌های رنگ قهوه‌ای............... 42
ویژگی‌های رنگ زرشکی................ 43
ویژگی‌های رنگ قرمز ................ 43
ترکیب های رنگ قرمز................ 48
ویژگی‌های رنگ سفيد ................ 49
ویژگی‌های رنگ سياه ................ 50
ویژگی‌های رنگ خاکستری.............. 52
فصل سوم: رنگ و زندگی
مدیریت رنگ........................ 55
مهارت‌هاي انتخاب رنگ بهينه......... 56
اثر رنگ بر روي حيوانات ........... 56
اثر رنگ بر روي گياهان............. 58
کودک و رنگ........................ 58
نقش و تأثير رنگ‌ها در زندگي فردي و شهري     61
تمايل به رنگ‌ها و تنوع در طبيعت ... 62
چه رنگي مي‌خواهيم؟................. 64
بهترين رنگ براي يك شهر چيست؟ ..... 65
نقش و تأثير رنگ‌ها در محيط كار .... 66
عملكردها و كاربردهاي ارگونوميكي رنگ 68
تأثير و اهميت رنگ و تزيينات مناسب در محيط كار   71
محاسن كاربرد رنگ‌هاي مناسب ........ 72
رنگ در محيط‌هاي كاري توليدي و صنعتی 73
رنگ در محيط‌هاي اداري و رسمي....... 74
استانداردهاي دفتر بين‌المللي كار... 75

مقررات رنگ در محيط‌ها و امور مختلف. 76
نقش و تأثير رنگ‌ها در فضاي آموزشي.. 79
رنگ و دکوراسیون................... 85
نقش و تأثير رنگ‌ها در خانه......... 89
روان‌شناسي رنگ: اثر رنگ كردن ...... 92
رنگ و دیوارها..................... 93
رنگ و طراحی سایت.................. 96
رنگ و درمان....................... 100
نقش و تأثير رنگ بر واكنش‌هاي ما.... 102
رنگ و تبليغات..................... 104
مفاهيم رنگ در ملل................. 106
روان‌شناسي رنگ در بازار الکترونیک.. 126
پالت‌هاي مطمئن و امن وب............ 130
نصیحت‌هایی به طراحان web............ 130

 


‌‌فصل اول : رنگ

رنگ چيست؟
رنگ عبارت است از نوري كه به سطح اشيا تابيده و به چشم منعكس مي‌گردد و نامی عامي براي يكي از اجزاء متشكله احساسي است كه به فعاليت شبكيه چشم و نظام عصبي مربوط مي‌شود.
رنگ را می‌توان پدیده‌ای شناختي دانست، اثرپذيري ما از طول موج‌هاي گوناگون ادراك رنگ را پديد مي‌آورد.
از نظر علمي، رنگ امواجی از نور است كه به كمك حس بينايي تشخيص داده مي‌شود و يك شعاع نور از ارتعاش امواج مختلف طولي و عرضي تشكيل يافته است.
فيزيكدان‌ها پديده رنگ را با توجه به ارتعاشات و نوسان‌ها مورد توجه قرار مي‌دهند و از نظر آنان رنگ نوري است که داراي طول موج معين و قابل ضبط باشد.
فيزيولوژيست‌ها رنگ را تنها اثر نور بر پاره‌اي از سلول‌ها و تحريك اجزا مي‌دانند..
از نظر گروهي از فيلسوفان، رنگ چيزي بيش از يك تصوير ذهني نيست، در حالي‌كه يك هنرمند و يك نقاش زندگي را در رنگ‌ها مي‌بيند و دنيا را با رنگ‌ها احساس مي‌كند.
روان‌شناسان به گونه‌اي متفاوت از فيزيولوژيست‌ها، فیزیکدانان،  فيلسوفان و نقاشان رنگ را ارزيابي مي‌كنند،  آن‌ها رنگ را يك محرك يا عامل هيجان‌برانگيز محیطی می‌دانند. آنان باور دارند كه اگر رنگ‌ها منطقي و هدفمند انتخاب شوند، رفتار دلخواهي را در فرد پديد خواهند آورد؛ به گونه‌اي كه مي‌توان با كاربرد رنگ مناسب در پيرامون اشخاص هيجاني و بيش، فعال آرامش را به آن‌ها هدیه کرد و افراد كم تحرك و بي انگيزه را نیز متحول کرد.

طبقه بندي رنگ‌ها
رنگ‌ها را بر اساس اصلي یا تركيبي بودن، تضاد، تيره یا روشن بودن،  سرد یا گرم بودن،  هماهنگ و مكمل یا كمكي بودن وهمچنین بر اساس طیف،‌هارمونی و کنتراست می‌توان تقسيم بندي كرد.
رنگ‌هاي اصلي و فرعی
رنگ اصلی در واقع رنگی است که آن را از ترکیب رنگ‌های دیگر نتوان به دست آورد و بر اساس تئوری کلاسیک رنگ، رنگ‌های اصلی عبارتند از: زرد، قرمز و آبی
رنگ‌های ترکیبی (فرعی) از تركيب رنگ‌هاي اصلي يا گروهي از رنگ‌ها به وجود مي‌آيد مانند: صورتی، ليمويي، نارنجی، بنفش و....
تضاد رنگ‌ها
رنگ‌ها از جهات گوناگون مي‌توانند در تضاد باشند؛ مانند:
1- تضاد تاريكي و روشنايي: كه بر حسب توانايي انعكاس هر رنگ به وجود مي‌آيد.
2- تضاد سردي و گرمي: كه بر حسب گرم بودن يا سرد بودن رنگ پديد مي‌آيد و در انسان احساس سردي يا گرمي را بر مي‌انگيزد.
3- تضاد كوچكي و بزرگي سطوح رنگ‌ها: استفاده از رنگ‌هاي مناسب در ايجاد تباين‌هاي نوراني موجب تأثير در پديده‌هاي بينايي به هنگام كار خواهد شد.
وقتي از اختلاف رنگ صحبتي به ميان مي‌آيد، منظور تضاد ميان سطوح بزرگ (ديوار و غيره) و سطوحي با ابعاد كوچك (اهرم، دستگيره و وسايل كار ديگر) است.
رنگ‌هاي روشن و تيره
رنگ‌هاي روشن به گروه رنگ‌هايي اطلاق مي‌شود كه در دايره رنگ‌ها به رنگ سفيد نزديك باشند و رنگ‌هاي تيره به گروه رنگ‌هايي اطلاق مي‌شود كه در دايره رنگ‌ها به رنگ سياه نزدیک‌تر باشند.
رنگ‌هاي گرم و سرد
دليل تقسیم بندی رنگ‌ها به گرم و سرد، تأثير اين رنگ‌ها بر روح و روان و نيز تداعي معنايي احساسی است كه سردي یا گرمي را به ما منتقل مي‌كند.
رنگ‌هاي سرد شامل: آبي، بنفش، زيتوني و سبز مي‌باشد؛ زيرا در مناطق سرد سير مانند جنگل و دريا و يا به هنگام سرما و يخبندان بيش‌تر اين رنگ‌ها ديده مي‌شوند.
رنگ‌هاي گرم شامل: قرمز، نارنجي، زرد و بنفش است این رنگ‌ها احساس گرمی در انسان ایجاد می‌کنند.
اگر دقت كنيد، متوجه مي‌شويد كه در تقسيم بندي رنگ‌ها به سرد و گرم، رنگ بنفش در هر دو گروه قرار گرفته است و اين نكته به اين دليل است كه اين رنگ در زمرة رنگ‌هاي دو وجهي قلمداد مي‌شود و بسته به تأثير رنگ‌هاي اطراف آن و همچنين با توجه به حساسيت و روحيۀ شخص بيننده، اين رنگ را مي‌توان هم در گروه رنگ‌هاي سرد و هم در گروه رنگ‌هاي گرم قرار داد.
البته گروهي از صاحبنظران در يك تقسيم بندي ديگر گام‌هاي رنگي را علاوه بر دو دستة سرد و گرم، داراي دستة سومي با عنوان گام رنگي ولرم مي‌دانند كه در آن رنگ‌هاي سبز و بنفش را مي‌گنجانند.
رنگ‌هاي كمكي
رنگ‌هاي كمكي عبارتند از: بنفش، قهوه‌اي و خاكستري. بنفش، تركيبي از آبي و قرمز است در حالي كه قهوه‌اي مخلوطي از نارنجي و سياه است و يك رنگ تيره و نسبتاً بي‌روح می‌باشد. ترجيح دادن هر يك از اين رنگ‌ها را مي‌توان نشانه‌اي از يك نقطه نظر منفي نسبت به زندگي دانست.
فام، رنگ‌هاي فام‌دار و بي‌فام
اگر با دقت نگاه كنيد، تفاوتي را بين سفيد، سياه و خاكستري از يك سو و سرخ، زرد، آبي، سبز و... از سوي ديگر احساس می‌کنید و علت آن كيفيتي است كه در اغلب رنگ‌ها وجود دارد، ولي در سفيد، سياه و خاكستري وجود ندارد؛ اين كيفيت و يا صفت را فام مي‌نامند و بر اين اساس رنگ‌ها به دو دستة فامدار و بي‌فام تقسيم مي‌شوند. فام در واقع كيفيت رنگين بودن رنگ‌هاست و وجه تمايز آن‌ها با سفيد، سياه و خاكستري است.
تقسيم بندي رنگ‌ها بر اساس طيف

از سه سده پيش، توجه به رنگ افزایش یافت و آن هنگامي بود كه نيوتن پي برد كه هر گاه نور آفتاب از يك منشور بگذرد، به نواري از نورهای رنگارنگ به نام طيف تجزيه مي‌شود. همان گونه كه در رنگين كمان ديده مي‌شود. در اين حالت، رنگ‌هاي گوناگون به سبب طول موج‌هاي گوناگون

پديد مي‌آيد.
در تقسيم بندي رنگ‌ها بر اساس طيف رنگي، رنگ‌ها به دو گروه تقسيم مي‌شود: رنگ‌هاي كروماتيك (رنگي) و رنگ‌هاي آكروماتيك (غيررنگي)
رنگ‌هاي كروماتيك شامل رنگ‌هاي طيف؛ یعنی سبز، قرمز، نارنجي، بنفش، آبي است و رنگ‌هاي آكروماتيك شامل رنگ‌هاي سياه، سفيد و خاكستري است.
هماهنگي رنگ‌ها و رنگ‌های مکمل
به طور كلي هماهنگي؛ يعني نظم، تعادل و توازن بين قدرت‌هاي رنگي. هماهنگي رنگ‌ها باعث آرامش اعصاب مي‌شود. رنگ‌هايي داراي هماهنگي و مکمل یکدیگرند كه وقتي با هم تركيب شوند رنگ خاكستري خنثي به وجود آورند. مثال:
خاكستري = نارنجي + آبي یا (قرمز + زرد) + آبي
خاكستري = سبز + قرمز یا (آبي + زرد) + قرمز
خاكستري = بنفش + زرد یا (آبي + قرمز) + زرد
چشم انسان بعد از مشاهدۀ هر رنگي خواستار رنگ مكمل آن است و اگر آن رنگ براي مشاهده موجود نباشد چشم به صورت خودكار آن را ايجاد مي‌كند.
هارموني رنگ‌ها
در صورتي كه بخواهيم احساسات مخاطب را تحريك كرده و بر يك يا چند حواس وي اثرگذار باشیم، از‌هارموني رنگ‌ها استفاده مي‌كنيم. براي متوجه شدن بهتر مفهوم هارموني بايستي كمي در دايرة رنگ‌ها دقيق‌تر شده و بدانيم كه هر رنگ موجود در دايرة رنگ‌ها با رنگ‌هاي كناري‌اش‌ هارموني دارد.
مثلاً، رنگ سرخ با رنگ نارنجي و بنفش و رنگ سبز با رنگ‌هاي زرد و آبي‌ هارموني دارد. و اگر بخواهيم احساسات مخاطب را در جهت ايجاد هيجان، شور و شوق تحريك كنيم بايستي از رنگ‌هاي گرم استفاده كنيم. و يا بالعكس در صورتي كه هدف تحريك احساسات رقيق و معنوي مخاطب باشد و بخواهيم آرامش، سكوت، توجه به معنويات و از اين قبيل را به مخاطب تلقين نماييم، بايستي از رنگ‌هاي سرد و يا ولرم و‌ هارموني آن‌ها بهره گيريم. در رنگ‌هاي زمينه‌اي صفحات كلية ستون مقاله‌هاي مربوط به جنگ، صلح، تبليغات، مسابقات قرآني، دستورهاي ديني و امور مربوط به نماز و غيره از اين روش استفاده مي‌كنيم.
كنتراست رنگ‌ها

زماني كه بخواهيم توجه غير ارادي مخاطب را تحريك كرده و با سرعت به سوي امري جلب نماييم از كنتراست رنگ‌ها بهره مي‌گيريم. كنتراست در لغت، به معني مقابل و حداكثر رقابت مي‌باشد و در اصطلاح به، روشي گويند كه در آن رنگ‌هاي مقابل و رنگ‌هاي كناري مقابل از دايرة رنگ‌ها اتخاذ گردد. مثلاً كنتراست رنگ سرخ در دايرة رنگ‌ها، رنگ سبز، آبي و زرد مي‌باشد و كنتراست رنگ سبز، سرخ و رنگ‌هاي كناري آن (بنفش و نارنجي) مي‌باشد و همچنين كنتراست رنگ آبي، نارنجي و رنگ‌هاي كناري آن (سرخ و زرد) مي‌باشد. از كنتراست رنگ‌ها اكثراً در اموري چون پوسترها و فيلم‌هاي تبليغي، بروشورها، طرحها و تصاوير مندرج در نشريات به خصوص تصاوير صفحة اول و آخر آن‌ها طرح روي جلد كتب و از اين قبيل از فن كنتراست رنگ‌ها بهره مي‌گيرند. گفتني است برترين كنتراست، بين شب و روز و يا سياهي و سفيدي است. از تركيب دو رنگ كنتراست و مقابل هم در دايرة رنگ‌ها، خاكستري كه رنگ خنثي است ساخته مي‌شود. مثلاً در جمع دو رنگ سياه و سفيد، سبز و سرخ، زرد و بنفش، آبي و نارنجي، رنگ خاكستري

تشكيل خواهد شد و از این نظر مفهوم کنتراست ارتباط نزدیکی با هماهنگی رنگ‌ها دارد.
تاريخچه و منشاء رنگ
اولين رنگ پيدا شده آبي آسمان و بعد، آبي دريا و پس از آن رنگ سبز گياهان بود. بعد كره خاكي با رنگ‌هاي بسيار حيوانات رنگین شد. تازه در آن زمان بود كه آدمي پا به اين كره خاكي گذاشت. به اين ترتيب، مي‌توان با جرأت گفت كه رنگ پيش از آفرينش بشر وجود داشته؛ زيرا هنگامي كه انسان از بهشت رانده شد و پا به زمين گذاشت در اطراف خود زمين، آسمان، ماه و خورشيد، ستارگان، گياهان و... را ديد كه با رنگ‌هاي متفاوت و منظم زيبايي خاصي داشتند؛ پس می‌توان باور داشت که رنگ به معناي زندگي است كه علاوه بر اين همه نشانه‌هاي رنگي، باز هم خداوند در قرآن كريم، 26 آيه را مستقيماً به اين مقوله اختصاص داده است.
آن هنگام كه بشر چشم بر گيتي گشود و در اطراف خود محيطي رنگانگ را دید، به تدريج فهمید كه هيچ كدام از رنگ‌هاي طبيعت بي دليل پديد نيامده‌اند، از همين لحظه بود كه رنگ‌ها نخستين تأثير رواني را بر انديشه آدمي گذاشتند. بشر نخستين، خود را در ميان سرزميني مي‌ديد كه سرشار از موجودات شگفت‌انگيز بود و هر يك از اين موجودات با رنگ‌هايي خاص پوشانده شده بودند و انسان اوليه در شگفت بود از راز اعجاب انگيز رنگ‌ها!

بين انسان و پيرامونش زبان مشتركي وجود نداشت تا ادراك طرفين را فزوني بخشد، اما آدمي دريافته بود كه رنگ‌هاي موجود در طبيعت همانند علامت رمز، هر يك رازي نفهته در دل خود دارند که اگر او بتواند به اين رازها پي ببرد، خواهد توانست با طبيعت وحشي ارتباط برقرار كند. به همين دليل به مشاهده و تفكر درمورد رنگ‌هاي گوناگون پرداخت. انسان نخستين دريافته بود كه با توجه به مشخصات جسمي خودش، روزها بايد به شكار برود، چرا كه سيستم بينايي او در نور روز قابلیت استفاده بیش‌تری داشت و در شب تا حد زيادي از توانايي بينايي او كاسته مي‌شد. بنابراين، طلوع آفتاب و شروع روز، سرآغاز فعاليت بشر قرار گرفت و بر

اثر تداخل رنگ زرد و شروع فعاليت، به تدريج بشر در ذهن خود فعاليت و جنب و جوش را با رنگ زرد پيوند داد و دقيقاً از همين روست كه هم اكنون روان‌شناسان پس از پژوهش‌هاي علمي بسيار دريافته‌اند كه علاقه‌مندي فرد به رنگ زرد نشانۀ انگيزۀ او به پيشرفت نامحدود و اميد به حل مشكلات زندگي است! بشر اوليه، سلاح دفاعي مجهزي براي مقابله با جانوران زنده نداشت و ناگزير بود كه براي نجات خود از چنگال چنين موجوداتي، خود را در گوشه‌اي پنهان كند. از آنجا كه محل زندگي او جنگل بود و محيط سبز جنگل مي‌توانست استتار مطمئني برايش باشد، بنابراين او به هنگام احساس خطر خود را در پشت گياهان و درختان سبز پنهان مي‌كرد تا از چنگال حيوانات وحشي و قدرتمند در امان باشد. پس از گذشت مدتي، «رنگ سبز» همراه با امنيت و آسايش خاطر در مغز انسان نقش بست و بشر اين دو را با يكديگر همجنس دانست. شايد هم اكنون نيز علت آرامش پيدا كردن ما در ميان طبيعت از همان حالت اجدادمان نشأت گرفته باشد.
انسان شكارچي براي امرار معاش از ابتداي روز به كمين حيوانات قابل تغذيه خود مي‌نشست و همواره منتظر فرصتي بود تا شكار را از پا درآورده و با خشنودي به اقامتگاه خود ببرد. او شايد ساعت‌ها در بيشه زار به كمين مي‌نشست و در طي اين لحظات به تفكر و روياپردازي خود مشغول بود كه اگر بتوانم آن بوفالوي بزرگ را شكار كنم، چند ماهي گوشت براي خورد و خوراك خواهم داشت!... اگر بتوانم آن گوزن را شكار كنم، زمستان منبع تغذیه مطمئني خواهم داشت! و...
شكار حيوانات با ريختن خون آن‌ها و رؤيت رنگ قرمز همراه بود! به اين ترتيب رنگ قرمز در انديشه بشر با شكار مقرون شد. روان‌شناسان نیز بر اين باورند كه تمايل به قرمز، نشانۀ داشتن آرزوهاي بزرگ و شوق زندگي، قدرت و اراده در نزد شخص است!
غروب آفتاب و آغاز شب برابر بود با پايان فعاليت سخت روزانه، پس سرپناهي مطمئن مي‌خواست تا با پناه بردن به آن‌جا، اضطراب و تشويش خاطر روزانه‌اش را التيام بخشد و در كنار همسر و فرزندان و بعدها دوستان و اقوام به آرامش خاطر برسد و استراحت كند. هنگامي كه او سر بر بالين مي‌نهاد و تصميم به خفتن مي‌گرفت، پيش رويش آسمان آبي و ستارگان درخشان نمايان مي‌شدند و اين سبب شد تا بشر نخستين « رنگ آبي» را با آرامش بياميزد. پژوهش‌هاي روان‌شناختي نوين نيز حكايت مي‌كنند كه رنگ آبي نمايانگر نياز به آرامش كامل و خشنودي خاطر و علاقه زياد به دوستان و نزديكان است!
اما با گذشت زمان، انسان بر تجارب خود افزود و آگاهي‌هاي خود را بسيار فزوني بخشيد. او از دورۀ شكار به دوران كشاورزي و دامپروري قدم گذاشت و با اختراع ابزار و وسايل، توانست احاطه بيش‌تري بر طبيعت پيرامون خود پيدا كند. به مرور زمان، دريافت كه مي‌تواند از پشم دامهاي خود لباس توليد كند و از همين جا بود كه رؤياي توليد رنگ به ذهن بشر راه يافت. او مي‌توانست با رنگ كردن صورت، بدن، مو، لباس و خانۀ خود، هويتي جديد و متمايز از ديگران براي خود مهيا كند و بدين ترتيب از زبان رنگ‌ها براي انتقال انديشه خود سود بجويد!

قبايل مختلف با طراحي نشانه‌اي رنگي گوناگون، مي‌توانستند موجوديت

خود را به ديگران اعلام كنند و همچنين در يك جامعه، افراد سطوح اجتماعي مختلف مي‌توانستند با استفاده از رنگ، موقعيت و منزلت اجتماعي خود را بیان کنند. ابتدا بشر فقط مي‌توانست با استفاده از گیاهان طبیعی چند رنگ را توليد كند و كم‌كم با تجارب بيش‌تري كه كسب كرد، توانست با تركيب همان رنگ‌های طبیعی، رنگ‌هاي جديدتري پديد آورد و از آن‌ها براي مقاصد اجتماعي خود بهره گيرد.
چنين بود كه رنگ وارد فرهنگ بشر شد! هم اكنون هر كشور با پرچم رنگين مخصوص به خود و پيام‌هايي كه در رنگ‌هاي آن بيرق نهفته است، با ديگر جهانيان گفت و گو مي‌كند. همۀ ما براي پوشش خود از رنگ‌هاي گوناگون و تركيب‌هاي رنگي مختلفي استفاده مي‌كنيم و براي هر موقعيت و مكان خاصي به فراخور حال و هواي آن‌جا، رنگ خاصي را بر مي‌گزينيم. پس مي‌توان ادعا كرد كه زبان رنگ‌ها براي بشر ترجمه شده و او با استفاده از آن بسياري از احساسات قلبي خود را بیان می‌كند.
فیزیولوژی رنگ
انسان در قسمت شبكيه چشم دو نوع سلول برای دریافت پیام‌های بینایی از محیط دارد:
1- سلول‌هاي استوانه‌اي        2- سلول‌هاي مخروطي
سلول‌های استوانه‌ای اصل و اساس ديد را تشکیل می‌دهند و به طور کلی وظیفه دیدن را به عهده دارند. توانایی کار در نور بسيار ضعيف را دارند و تعدادشان هم بسیار زیاد است (حدود 120 میلیون).
تشخيص رنگ در چشم بر عهدة سلول‌هاي مخروطي است. این سلول‌ها فقط در نور شدید کار می‌کنند و تعدادشـان در چـشم نسبت به سلول‌های استـوانه‌ای خیلی کم است (حدود 6 میلیون).
عده بسيار كمي از انسان‌ها هستند كه قادر به تشخيص رنگ نمي‌باشند. که اصطلاحاً « كور رنگ» ناميده مي‌شوند. آن‌ها تمام دنيا را به رنگ سياه و سفيد و خاكستري مي‌بينند و نسبت به رنگ‌هاي قرمز و سبز کوررنگ هستند که اصطلاحاً «دالتونيسم» Daltonism ناميده مي‌شوند، این افراد توانایی انجام کارهایی را که به تشخیص رنگ نیاز دارد مثل خلباني، نقاشي و... را ندارند و مسلماً این افراد از تأثیرات رنگ‌ها هم مستثنی می‌باشند. دانشمندان ريشة اين بيماري را ارثي مي‌دانند.
مواد اصلي تشكيل دهندة رنگ فتون‌ها مي‌باشند كه بر حسب نوع تابش و ميزان فتون‌ها، نوع رنگ‌ها نيز متفاوت خواهد بود. رنگ‌هاي اصلي موجود در طبيعت هفت نوع مي‌باشند كه بر روي هم گام‌هاي رنگي ناميده مي‌شوند. تمام رنگ‌هاي موجود در جهان هستي تركيبي از اين هفت رنگ هستند. گام‌هاي هفت گانه رنگي به ترتيب عبارتند از:
1- سرخ 2- نارنجی 3- زرد 4- سبز 5- آبی 6- نیلی 7- بنفش1
تمامی رنگ‌ها با تأثیر بر سلول‌های مخروطی دیده و احساس می‌شوند.


فصل دوم: رنگ و روان‌شناسی

روان‌شناسی رنگ
موضوع روان‌شناسی رنگ‌ها، تأثیر رنگ‌ها بر احساسات مردم است. هر رنگ بخش متفاوتی از مغز را تحریک می‌کند. بدون شک اهمیت دادن به رنگ‌ها هنگام طراحی یک فضای خلاق یا روحیه بخشی به فضاها بسیار با ارزش است.
برای کسب اطلاعات بیش‌تر در مورد رنگ‌ها و خلاقیت لطفاً به جدول زیر توجه کنید:

 

عواقب

سمبل

رنگ

می‌تواند پرخاشگر به نظر برسد. ممکن است بیش از حد انرژی‌زا باشد و موجب سردرد شود.
در میان افراد کوررنگ، کوررنگی قرمز یا سبز بسیار رایج است.

شهوت –خطر- گرمی وصمیمیت - خوش بینی- قدرت- انرژی

قرمز

ممکن است بیش از حد خام و بچه‌گانه به نظر رسد یا سمبل ضعف و بی‌تجربگی باشد.

عشق- زنانگی- جوانی

صورتی

ممکن است خواستار توجه به نظر آید و اتاق‌های تاریک کوچک‌تر به نظر آیند.

پایداری واستحکام- صمیمیت- اعتماد

نارنجی

غم و اندوه عاطفی را تقویت می‌کند. می‌تواند سمبل بزدلی، ریاکاری و فریب‌کاری باشد.

روحانیت- معنویت- شادی- رشد

زرد

می‌تواند سمبل بخل و حسادت نیز باشد.

طبیعت- انرژی- سکوت- تعادل امنیت- زندگی- رشد - موفقیت

سبز

ممکن است سرد و ناخوشایند به نظر رسد و می‌تواند سمبل افسردگی و ناراحتی باشد و اشتها را سرکوب می‌کند.

سکوت- آرامش- صداقت و وفاداری- خلاقیت- به وجود آمدن ذهنی متفکر

آبی

می‌تواند سمبل شرارت و ظلم و ستم، مرگ و تکبر باشد.

شادی- خلاقیت- معنویت

بنفش

چندان محرک ذهن نیست و شاید کسل کننده و کثیف به نظر رسد.

امنیت- پایداری- کاربردی

قهوه‌ای

ممکن است کسل کننده و ملال‌آور به نظر رسد و همچنین سمبل پیری و ناراحتی است.

نو پردازی – هوش و فراست

خاکستری

ممکن است سرد و بی‌روح ،بی‌حاصل، به نظر رسد. سفید در فرهنگ شرق نماد مرگ است.

طهارت- بی‌گناهی- خلوص آرامش – بی‌آلایشی

سفید

موجب افسردگی، کسالت، احساس ترس، ناراحتی و خشم و ندامت و پریشانی شود. مشکی در فرهنگ غرب نماد مرگ است.

کمال – بی‌قاعدگی- درام – قدرت

سیاه

حال به بررسی مفصل‌تری از رنگ‌ها می‌پردازیم.
ویژگی‌های رنگ آبي
آبی رنگی است صاف و روشن، با طراوت، آرام و شيرين و ساکت و تسلیم شونده و امیدوار کننده. این رنگ در انسان نوعی حس قضاوت درونی به وجود مي‌آورد و باعث مي‌شود انسان به خود و احساساتش بيندیشد. بر اساس اصول رنگ‌شناسي،  رنگ آبی حس ارتفاع و عمق را در بیننده به وجود مي‌آورد. ارتفاعي به اندازه آسمان گسترده وعمقي به اندازۀ ژرفای دریا. همچنین حالت آرامش صلح و راحتی را به وجود مي‌آورد و دریچه روح انسان را به سوي مشکلات مي‌گشاید و بين شخص و ديگران توازن ايجاد مي‌كند.
از مشخصات كلي رنگ آبی، ابراز صمیمیت، وفاداري، عفت، اعتماد، حساسیت، تفکر، پیوند، رضایت خاطر و ظرافت را نیز می‌توان بیان کرد. در طبیعت، از روشن‌ترين رنگ تا تاريك‌ترين رنگ آن وجود دارد. آبی را مي‌توان رنگ نظم وترتيب دانست اشياء و فضاهای رنگ آميزي شده با آبی روشن و تيره منظم‌‌تر و مشخص‌تر به نظر مي‌رسد و معني حساسيت، ظرافت و عشق به خانواده را دارد و معرف دلبستگي عمومي و اتحاد است.
رنگ آبی جنبه‌هاي گوناگون روحی را نشان مي‌دهد و اشاره‌اي به فضاي لايتناهي و روح دارد. خداوند آن را براي تسكين و آرامش ناراحتي‌ها، رنج‌ها و خستگي‌ها آفريده است.

آبی سمبل روان و نمادي از تاريكي است، نمايانگر حقيقت، اعتماد، عشق و ايثار،  تسليم و فداكاري و همچنین مظهر ابديت بي‌انتها و نشانۀ ارزش‌هاي پايدار است، لذا به ابدي

كردن گذشته تمايل دارد. به دليل تشابه به دريا و آسمان مظهر آرامش و سكون مي‌باشد. از لحاظ سمبليك شبيه به آب آرام، خلق و خوي آرام، طبيعت زنانه، روشني و درخشش يك كتاب خطي است.
پوست اندام اين رنگ مي‌باشد.
از نظر موسيقي با سازهاي ني و فلوت برابري دارد.
در ميان اشكال هندسي با دايره كه شكل آسماني دارد، مقايسه مي‌شود. دايره شكل منحني و بدون زاويه است كه هيچ گاه ديد چشم را منحرف نمي‌كند. فرم دايره همراه  با رنگ آبي براي بيان زمان‌هاي گذشته (بُعد تاريخي) به كار برده مي‌شود. دايره معرف محدودۀ افكار و روان شخص مي‌باشد. اين نوع افكار جزء خصوصيات تغييرناپذير انسانيت و فرم‌هايي نظير بيضي، تخم مرغ (خط مستقيم انحنا دار) و... است.
از نظر مزه، آبي شيرين است. در تبليغات براي بسته بندي شكر و امثال آن استفاده مي‌شود.
آبي‌ها افرادي مهربان و درون گرا هستند. اين افراد خواستار آرامش و يك محيط امن به دور از اضطراب و مزاحمت مي‌باشند؛ محيطي كه رويدادها به آرامي در طول خطوط سنت‌ها كم‌تر يا بيش‌تر رشد مي‌يابند و محيطي كه ارتباط افراد با يكديگر آرام و ملايم است و فاقد مشاجره و نزاع مي‌باشد.
آبی مطلوب افرادي است که اضافه وزن دارند و اغلب داراي پوستي رنگ باخته هستند، گردش خون در آن‌ها ضعيف و داراي اعصاب قوي و محكم هستند. علاوه بر اين، افراد محافظه كار، متوجه و فكور اين رنگ را انتخاب مي‌كنند و افرادي كه دچار هيجان و اضطراب هستند به هیچ‌وجه به سراغ این رنگ نمی‌روند.
استفاده دائمي از رنگ آبي مي‌تواند موجب افسردگي، يبوست و خستگي گردد. البته براي بسياري از مردم آبي نمادي از سم و زهر و سرما است. براي فاصله گرفتن از اين افكار منفي بايد فقط با تون‌هاي روشن آبي سرو كار داشت و گر نه تمايل به درون گرايي و انزوا در شما زياد خواهد شد.

انسان‌هاي افسرده و عصبي بايد فقط رنگ آبي روشن به كار ببرند، زيرا استفاده زياد از تون‌هاي آبي تيره تمايل به افسردگي را تشديد مي‌كند. همچنین اگر لباس آبی تیره پوشیده

باشید افرادی كه دائما در معرض دید آن‌ها قرار مي‌گیرید حس وهم، بیم، ترس و اندوه در وجودشان نمایان مي‌گردد. كيمياگران هم آبی را سمبل آب و روان انسان مي‌دانستند. رنگ آبی در نقاشي  كليساها به مفهوم احساسات عمیق نشانه‌اي از شکوفايي اعتقاد و تواضع در برابر خداوند است و در اسلام و مسيحيت پاكي و ايمان را القا مي‌كند.
آبی، معنايی الهی و آسمانی نیز دارد. رنگ آبي چه در ميان شرقي‌ها وچه در ميان غربي‌ها، نشانه‌اي از تقدس و الوهيت دارد. به اين دلیل همچنین آرامش رنگ آبي در كاشي‌كاري‌هاي مساجد، حسينيه‌ها و مکان‌هاي مقدس از طیف‌هاي آبی استفاده مي‌کنند. اين رنگ در زمینه سبز یا فیروزه اي فعال مي‌شود و با سرخ و بنفش به سنين پيري نزديك مي‌شود. از اين روست كه آسمان در هنگام غروب خورشید به رنگ‌هاي سرخ و بنفش متمايل مي‌شود.
درمان و رنگ آبي
از نظر پزشكي اين رنگ به مفهوم انقباض است و از آن‌جايي كه نوعی حالت سرد كنندگي دارد گرماي كل بدن را کاهش مي‌دهد حرارت بدن را متعادل مي‌كند به همين جهت براي درمان تب مفید است و به كمك تابش نور آبی فشار خون پايين آمده و نبض و تنفس متعادل مي‌شود. علاوه بر این به كمك این رنگ مي‌توانید اسپاسم‌های عضلانی را بر طرف كنيد.در آزمايشات انجام شده در مورد رنگ آبي به اثبات رسيده است كه اشعه آبي موجب افزایش فعالیت‌های حياتي سلول‌ها گرديده و لذا در صورتی كه نور آبی به سلول‌هاي پوست بدن تابیده شود، فعالیت آن‌ها افزوده شده و گلبول‌های سفید از سطح پوست به سوي داخل بدن كشيده مي‌شود. به همين جهت قدرت دفاعی بدن افزایش یافته و مي‌توان  برای کمک به مداوای بیمارهای عفونی این رنگ را توصيه كرد. به علاوه نور آبي براي درمان رماتيسم، ‌فشارهاي روحي در دوران بلوغ و التهاب‌هاي پوستي مؤثر است. همچنین در درمان پركاري تیروئید، التهاب لوزه، آسم، سكسكه، لكنت زبان، بيماري لثه، سفتی گردن، مشکلات گفتاری كودكان، همچنین در درمان كوليت و زخم‌هاي معده نیز بسيار مفيد است.

رنگ آبي از لحاظ روانی نوعی تسكين دهنده است و براي درد‌های عصبی و

مديتيشن (نوعی خلسۀ فعال) بسیار مفید است. دکتر مك تون علت این مسئله را خنثی شدن هیدروژن و کربن اضافی از طریق تولید اکسیژن لازم توسط رنگ آبی مي‌داند. در مورد كساني كه بیش از حد فعال هستند و يا كساني كه دچار اختلالات خواب هستند مي‌توان از این رنگ استفاده کرد و توصيه مي‌شود اتاق خواب این افراد به رنگ آبی باشد، خوابیدن زیر نور آبی ضعیف بسیاری از اختلالات را برطرف مي‌كند. آبی اثری آرام‌کننده و طراوت بخش بر سیستم اعصاب داشته و به شخص امکان مي‌دهد بر خودخواهی‌اش غلبه كند و در واقع به ایجاد يك شخصیت آرام در فرد كمك مي‌كند. از ديدگاه روان شناسي آبی گرایش به حساس بودن و زود رنجی را افزايش مي‌دهد. در رنگ درماني براي ایجاد تمرکز و اندیشه از آبي استفاده مي‌كنند.
ویژگی‌های رنگ بنفش
بنفش، يك رنگ فرعي بوده و ازتركيب دو رنگ اصلي قرمز و آبي به وجود مي‌آيد. خصوصيات اين رنگ سردي، كناره‌گيري، انزوا طلبي و بي‌طرفي مي‌باشد و كنايه از خون، غم، اندوه و تسليم دارد. همچنين نمايشگر بي‌خبري، بي‌اختياري، ظلم و دشواري مي‌باشد. بنفش چون تركيبي از تسكين دهي آبي و تهييج كنندگي قرمز دارد لذا در حالت كلي تعيين كننده هويت است. اگر چه بنفش رنگ مستقل و مشخصي به حساب مي‌آيد، ولي مايل به حفظ خواص هر دو رنگ به صورت تركيب قرمز آبي است. با وجود اين كه روشني هر دو رنگ مذکور را از دست مي‌دهد، اما تلاش مي‌كند جنبه‌هايي از هر دو را همانند سازي كند. اين همانند سازي نوعي اتحاد عارفانه و درجه بالايي از صميميت همراه با حساسيت است كه منجر به ادغام كامل ذهن و هدف مي‌گردد به طوري كه هر چيزي كه انديشيده شده باشد مي‌بايست واقعيت يابد. به تعبيري اين نوعي سحر و جادوست كه رويا گونه به حقيقت مي‌پيوندد و يك حالت سحرآميز است كه در آن آرزوها بر آورده مي‌شوند، لذا شخص رنگ بنفش را ترجيح مي‌دهد تا بتواند درجه‌اي از سحر را در مورد آنان به كار ببرد، زيرا اگر چه اين همانندسازي سحرآميز است خواستار دست يافتن به يك رابطۀ جادويي است، ليكن تفاوت ميان ذهن وهدف هنوز هم وجود دارد و اين توجيهي براي اين موضوع است. بنفش مي‌تواند به معناي، همانندسازي به عنوان تركيبی صميمانه و عاشقانه باشد يا مي‌تواند به يك درك شهودي و احساس بينجامد.
علاوه بر اين‌ها، بنفش رنگي غني و ياد آور منطق دانش است. اين رنگ معنويت، وقار و بزرگي وجاه ومقام را به ياد مي‌آورد.
همچنين چون بنفش از دو رنگ آسماني و زميني؛ يعني آبي و قرمز تشكيل يافته نشاني از ايمان دارد.
بنفش نشانۀ خلاقيت و زيبايي است. اين رنگ قادر است ضمن تسويه نمودن افكار واحساسات، در انسان قدرت مهرباني وتعهد ايجاد نمايد.انرژي رنگ بنفش، ما را به روح و روان خود، جهت تقويت خرد و قدرت داخلي مربوط مي‌سازد كه حاصل آن افزايش استعداد و خلاقيت است.
در كل رنگ بنفش را مي‌توان رنگي سرد شده دانست. كاندينسيكي، نقاش روسی و نظریه‌پرداز هندی، در مقاله‌هاي خود با عنوان رنگ‌ها مي‌گويد: «بنفش قرمزي است سرد شده؛ يعني، هوسي مهار شده يا انتهاي يك رويا.» اين رنگ در خودش چيزي ناخوش و در حال ويراني دارد. براي همين است كه مي‌گويند بهترين رنگ براي لباس خانم‌هاي مسن بنفش است.
بنفش سمبل هرج و مرج، مرگ، ستایش و عظمت است.بنفش مايل به آبي القا کننده تنهايي است و بنفش مايل به قرمز سمبل عشق خدايي وسلطۀ روحانيت است.
بنفش در ميان سازهاي موسيقي با ساز پيانو هماهنگي دارد.
از نظر هندسی، رنگ بنفش شكلي مخلوط از مربع و دايره دارد. رنگ بنفش در ارتباط با خط،  خط آزاد متمايل به افقي است كه اگر با خط آزاد متمايل به عمودي آميخته گردد گرم تر و سرخ تر مي‌گردد.
طعم رنگ بنفش گس است.

افرادی كه بنفش را انتخاب مي‌کنند معمولا قدرت رهبری معنوی، انسانیت، مهربانی را از خود بروز مي‌دهند. همچنین این رنگ به وسیلۀ افراد زود رنج، حسّاس، هنرمند، علاقه‌مند به فلسفه و كساني كه دوست دارند به تمام خواسته‌هاي خود برسند، پذیرفته مي‌شود و به وسیلۀ افرادی رد می‌شود كه معاشرت با دیگران را دوست ندارند و خوي تظاهر در آن‌ها موجود است. به علاوه بنفش احساس عشق به خود را تقویت مي‌كند و براي كساني

مفید است كه مي‌خواهند مهارتی را فرا گیرند.
رنگ بنفش، رنگي مرموز و برانگيزاندۀ احساسات و دارای حالات متضاد است. گاهی تنبیه مي‌كند و زمانی تشویق کننده و اميد بخش است. اگر اين رنگ را در سطوح وسيع به كار ببريم حالت ترس را نشان مي‌دهد، خصوصاً اگر بنفش متمايل به ارغواني باشد كه اغلب در طبيعت و مناظر به چشم مي‌خورد. همچنين امواج رنگ باختۀ بنفش، احساس اضطراب و پريشاني را و در برخي موارد شرم و خجالتي بودن را بيان مي‌كند. اگر بنفش به آبي مايل باشد، حس ايمان به خدا را القا مي‌كند، اگر پر رنگ شده و به قرمز مايل باشد با خرافات مي‌آميزد.
اين رنگ به هنگام مراقبه بسيار ضروري است، زيرا جنبه شهودي طبيعت فرد را بر مي‌انگيزد. كمكي بسيار مؤثر به هنگام شفابخشي و آموختن طريقت‌هاي عرفاني گوناگون مي‌كند. رنگ بنفش، رنگ خلق كردن و آفريدن است. غرايز شهودي طبيعي هنرمندان،  نقاشان، موسيقيدانان، مجسمه‌سازان،  خوانندگان و طراحان را در حيطه‌هاي هنري افزايش مي‌دهد. استفاده از رنگ بنفش بهترين بخش وجودي فرد را آشكار مي‌سازد و به بعد معنوي او نزدیك خواهد شد. رنگ بنفش غذاي روح است به ويژه براي كساني كه به آرامش رواني توجه بيش‌تري نشان مي‌دهند.
درمان و رنگ بنفش
رنگ بنفش براي درمان آكنه‌هاي پوستي، مشکلات سياتيك و زخمهای چشمي  بسیار مفید است. براي درمان شوره سر نيز از رنگ بنفش استفاده مي‌شود. این رنگ باعث تحريك فرد به استراحت و خواب نيز مي‌شود.
رنگ بنفش به شکل قابل ملاحظه‌اي اضطراب و ترس را کاهش مي‌دهد. بعضی از اتاق‌های كلينيك‌هاي روان‌شناسي يا برخي از مراکزی كه به دلايلي باید افراد را از جنب و جوش خارج سازند، مي‌توانند به نسبت خاصی از اين رنگ استفاده نماید. لذا اين رنگ را مي‌توان در تحريكات و حالات عصبی حاد، خشونت، فوبي‌ها و ترس‌های موهوم و اضطراب به كار گرفت. علاوه بر اين تپش قلب را آرام مي‌كند و براي درمان كودكاني مفید است كه مشکلات افسردگی دارند. در رنگ درمانی  از رنگ بنفش براي درمان اختلالات روانی مانند اسكيزوفرني و مراحل اوليه آلزایمر استفاده مي‌شود. همچنین لباس‌های به رنگ بنفش براي رفع فشارهای روحي مفید است.
ویژگی‌های رنگ ارغوانی
رنگ ارغوانی براي بيماري‌هاي صرع، روماتيسم مؤثر بوده و آرام بخش براي بيماران مبتلا به ايدز مي‌باشد. ذهن، جسم و روح را تحریک و آن‌ها را ترمیم می‌کند. افکار خلاق را گسترش می‌دهد. وجود رنگ ارغوانی در دورۀ درمان، خوش بینی و مثبت اندیشی و تضمین نتیجه‌ای توفیق آمیز را به همراه دارد. وقتی پرتو ارغوانی فضای اتاق را در بر می‌گیرد نه تنها زیبایی چشم نوازی می‌آفریند، بلکه فراتر از آن محدوده نیز پیش می‌رود .
درمان و رنگ ارغوانی
 پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رنگ ارغوانی در بهبود این موارد تأثیرگذار است. مشکلات بینایی و شنوایی، حس بویایی، ترس و عقده‌های روانی، منفی‌گرایی‌های کلی، التهاب، درد‌های جسمانی.
ویژگی‌های رنگ نیلی

نیلی، رنگ بسیار فعالی است که

حالتی سرد و قابض دارد و مصرف اصلی آن در قدرت و توانای بی‌ حس کنندگی است.
نیلی غدد پاراتیروئید را تحریک کرده و متقابلاً غده تیروئید را آرام می‌سازد.
اثر بی حس کنندگی آن منجر به نوعی عدم حساسیت می‌شود.
نیلی قدرت پنج حس و نیز نیروی تفکر را تحریک می‌کند و به شخص امکان می‌دهد که به مراحل خاصی از آگاهی بیش‌تر دست یابد.
اثربخشی نیلی بیش‌تر از رنگ بنفش است. گروهی از روان شناسان معتقدند که استعمال مکرر و زیاده از حد این رنگ توسط هنرمندان نقاش نشان دهندۀ ترس از علایم مرگ در ضمیر نا خود آگاه آن‌ها است.
ویژگی‌های رنگ سبز
رنگ سبز يك رنگ فرعي است كه از تركيب دو رنگ اصلي آبي و زرد به وجود مي‌آيد. از نظر كاندينسيكي رنگ سبز مطلق، از آرامبخش ترين رنگ‌هاست. رنگ سبز كامل‌ترين رنگ‌هاست و نشانۀ تعادل و دوست داشتن است و يك نوع احساس صلح و دوستي و هماهنگي به انسان مي‌دهد. سبز نشان دهندۀ آرامش و اميدواري و آميزه‌ای از دانش وايمان است. هنگامي كه سبز به زرد متمايل شود احساس جواني و نيروي بهاري را به وجود مي‌آورد. رنگ سبز رنگ سردي است. انسان را به تحقق و تفكر وا مي‌دارد. اما سبز باعث كند شدن حركات و دودلي نيز مي‌شود. در صورت مخلوط شدن با رنگ زرد نشان از بد خواهي، بد بيني و بد شگوني و مرض خواهد داشت. چون رنگ آبي يك رنگ سرد و زرد يك رنگ گرم است در نتيجه سبز با اين تفسير مي‌تواند يك نوع رنگ ولرم باشد، اما در واقع تمايل رنگ سبز به سردي بيش‌تر است. رنگ سبز در نظام آفرينش و در بين رنگ‌ها يك رنگ برجسته، درخشان و نمايان مي‌باشد به گونه‌اي كه جهان آفرينش در يك سفره سبز رنگ گسترده شده است.
سبز محبوبترين رنگ و نشانۀ طبيعت است. تابستان سراسر از رنگ سبز بسيار دلپذير است زیرا شدت نور آفتاب توسط رنگ سبز تعديل مي‌شود در غير اين صورت خسته كننده و غير قابل تحمل مي‌شد.

مهم‌ترين حالت سمبليك براي رنگ سبز، طبيعت سبز، گياهان و رويندگان است. اين رنگ از نظر نمادي شبيه به

درخت کاجی عظیم، مغرور و تغيير ناپذير است که از درخت‌هاي كوچك ديگر يك سر و گردن بلندتر است. خلق و خوي تند و خودكامه دارد و در هنگام كشيدن زه كمان مضطرب است. همچنين سبز مفهوم آزادي و رهايي را در خود دارد و حس آباداني را القا مي‌كند و سمبل زندگي است.
سبز در ميان سازهاي موسيقي با ويولون برابري دارد.
رنگ سبز به مثلثي می‌ماند كه لبه‌هاي آن منحني است.
رنگ سبز مزه نباتات را تداعي مي‌كند و حالتي از مزۀ تلخي را به خاطر مي‌آورد. به روایتی ادراك حسي رنگ سبز طعم گس دارد.
انتخاب كننده اين رنگ از لحاظ شخصيتي فرد مثبت وكاملي است و از تضاد‌هاي شخصيتي كم‌تري برخوردار است به همين جهت با اراده و داراي پشتكار و استقامت است. سبز مايل به آبي نمايانگر عزم راسخ و پايداري و مهم‌تر از همه مقاومت در برابر تغييرات است. كساني كه اين رنگ را دوست دارند خوب مي‌توانند خود را با شرايط تطبيق دهند، ولي كساني كه احساس تنهايي شديد يا افسردگي دارند اين رنگ را دوست ندارند. اين افراد نوعا دلسوز، مهربان، سعادتمند، فروتن وخود كنترل هستند. همچنين شخصي كه سبز را انتخاب مي‌كند مايل است عقايد خود را به كرسي نشاند و خود را نماينده اصول اساسي و تغيير ناپذير معرفي نمايد. در نتيجه براي خود مقام بالایي را قائل است و مي‌خواهد به ديگران پند و اندرزهاي اخلاقي دهد و آن‌ها را موعظه كند. او دوست دارد محيط بيرون خود را تحت تأثير قرار دهد چنين شخصي نياز به شناخته شدن و داشتن راه و روش خاصي در برابر مخالفت دارد.

در مذهب اسلام، رنگ سبز سمبل ايمان وعقيده در دين، توكل وفنا ناپذيري و ابديت است. اين رنگ بيش‌تر در اعياد مورد استفاده قرار مي‌گيرد و سمبل رستاخيزی و محشر است. اسلام رنگ سبز را ستوده است و خداوند در قرآن مي‌فرمايد: «بهشتي‌ها لباس‌هاي سبز حرير مي‌پوشند» (سوره كهف آیه3). به همين جهت قرآن سبز را رنگ بهشتي دانسته و به آن سفارش مي‌كند. همچنین برخي فقها آن را پس از لباس سفيد و زرد از بهترين پوشش‌ها دانسته‌اند و استفاده از پوشش‌هاي سبز رنگ، سيره و روش

خاندان نبوت و امامت بوده است.
در گذشته، رنگ سبز براي مردم علامت خوشبختي بود. رنگ سبز اگر با خاكستري همراه شود رو به زوال مي‌رود و حالتي خفه به خود مي‌گيرد. بهترين و بيش‌ترين اثر رنگ سبز زماني است كه نارنجي را نيز در كنار داشته باشد. در اين صورت فعال و پرشور گشته و پس از مدتي تبديل به حالتي لطيف مي‌شود. همچنين اگر سبز به طرف آبي متمايل شود حالت روحانيت آن افزون خواهد شد .
درمان و رنگ سبز
رنگ سبز كمك مي‌كند ماهيچه‌ها و عصب‌ها آرام گرفته و شرايطي براي آسودگي فكر فراهم آيد. به همين جهت مي‌تواند بي‌خوابي را تسكين داده و حملات خشم و فشار عصبي را كم كند. از نظر فيزيكي، رنگ سبز شخص را ترميم مي‌كند و اعصاب را تسكين مي‌دهد به طور كلي اين رنگ متعادل كننده كل وجود هستي انسان است. در دوره‌هاي شديد ناراحتي هيجاني و عاطفي مي‌توان از لباس سبز خاص استفاده  كرد. سبز رنگ اصلي سامانه عصبي است با كمي رنگ زرد و ذره اي رنگ ارغواني تمام سامانه عصبي را تنظيم  مي‌كند.
رنگ سبز باعث كاهش استرس مي‌شود به همين دليل در زمان مراقبه بسيار مناسب است.سبز در درمان كساني كه از مكان‌هاي بسته و تاريك هراس دارند مفيد است مي‌تواند فشار خون را كنترل كند و براي بچه‌هاي بيش فعال (Hyperactive) مؤثر است. اين رنگ در درمان مشكلات قلبي و مشكلات رواني بسيار مفيد است. رنگ سبز مي‌تواند پشتيبان دارو برای مداوای نقرس، هپاتيت، مشكلات كبدي و پاركينسون باشد. همچنين اين رنگ در درمان زونا و مشكلات معده مانند زخم معده بسيار مفيد است.
ويژگيهاي رنگ زرد

رنگ زرد نشان روشني و نور است و گرم‌ترين رنگ طيف خورشيد است. همچنين نزديك‌ترين رنگ به خورشيد مي‌باشد وجزء كمرنگ‌ترين و روشن‌ترين رنگ‌هاست، ولي از طرفي هم يكي از مشخص‌ترين و بارزترين رنگ‌هاست در واقع تأثيري سبك، ولي بانفوذ دارد. به علاوه رنگ زرد همچون نور درخشان است به طوري كه گوته مي‌گويد: درجه درخشندگي زرد بعد از نور است. از مشخصات رنگ زرد انعكاس دادن نور

است و از هر سو نوراني و تابنده به نظر مي‌رسد.
اين رنگ جزء رنگ‌هاي اصلي به حساب مي‌آيد كه حالت گرم كنندگي دارد و جزء رنگ‌هاي گرم مي‌باشد. رنگ زرد از نظر ساختار به رنگ سرخ نزديك‌تر است، ولي هيجاني ملايم‌تر از رنگ سرخ دارد به همين جهت تا حد زيادي فرح بخش و شادي آفرین است. صفات اصلي رنگ زرد عبارتند از: روشني، بازتاب كيفيت، درخشاني و شادماني زودگذر و خاصيتي حاكي از اميدواري و خوشي روحي را داراست. زرد معرف هوش، انديشه و رنگي تزئيني است و نشانه اشتياق و علاقه مي‌باشد. این رنگ حالت تحريك كنندۀ ذهني و هوشي را دارد كه شديداً موجب تقويت فكر انسان مي‌گردد و ذهن را فعال مي‌كند كه نشانۀ درايت و روشني افكار برتر است. ديدن رنگ زرد تأثير مثبت بر انسان مي‌گذارد و شخص را فعال و پر حرارت مي‌كند. همچنين انبساط پذيري، نرمي و آرامش خاطر را بيان مي‌كند. البته از ديدگاه روان‌شناسي آرامش به معناي رهايي از مسئوليت‌ها، مشكلات، آزارها يا محدوديت‌ها مي‌باشد. زرد تضادهاي كوچك و بزرگ را كه نياز به رهايي وگريز از آن‌ها وجود دارد را بيان مي‌كند. ادراك حسي رنگ زرد تندي مي‌باشد و محتواي عاطفي آن را نشاط و اميدواري تشكيل مي‌دهد. علاوه بر اين‌ها رنگ زرد بيان كننده حسادت است، ولي جنبۀ مثبت آن، يعني رقابت و مبارزه و علاقه به پيشروي. این رنگ مبين اميدواري و انتظار خوشبختي است كه به معناي وسيع كلمه همان خوشبختي در افكار و عقايد است. و انسان را به سوي دنياي جديد، مدرن بودن، آينده و سرزمين نور رهنمون مي‌سازد.
رنگ زرد سمبل آخرت، شگفتي و آرامش است. از لحاظ سمبليك با فهم ودانايي ارتباط دارد. از نظر نمادين به گرماي دلپذير نور آفتاب،‌هاله دل انگيز پيرامون جام مقدس، شادماني و سر خوشي بر مي‌گردد.
اندام‌های حسي رنگ زرد را، اعصاب سمپاتيك و پاراسمپاتيك تشكيل مي‌دهند.
در ميان سازهاي موسيقي رنگ زرد با شيپور و سازهای بادي هم رديف است اين سازها صدايي بلند و نافذ دارند و براي زمان استراحت وخستگي شديد مناسب نيستند.

رنگ زرد از نظر هندسي با مثلث هم

سنگی دارد كه شكلي خشن است و زواياي حاد و تند آن ستيزه‌جويي، پرخاش و تهاجم را ايجاد مي‌كند. مثلث با سه گوش تيز خود ما را به سه جهت راهنمايي مي‌كند و سمبل تفكر است از اين رو ما را هوشيار و فعال مي‌كند.
رنگ زرد مزه‌اي ترش دارد چرا كه مركبات غالباً داراي رنگي زرد يا زرد مايل به نارنجي هستند.
افرادي كه به رنگ زرد علاقه‌مند هستند نوعاً، خوش بين، خوش رفتار و عملاً مطمئن از كارهاي خود مي‌باشند. اشتياق به رنگ زرد معرف انسان‌هاي احساساتي، پر شور، جوينده، منتظر و اميدوار است. افراد باهوش عاشق اين رنگ هستند، ولي افراد منزوي  و نااميد اين رنگ را دوست ندارند. همچنين زرد مورد علاقه فرد كوشا است و مانند رنگ سبز كسي كه رنگ زرد را انتخاب مي‌كند مي‌خواهد كارهاي مهمي انجام دهد و مورد توجه ديگران قرار گيرد.
رنگ زرد براي افرادي مضر است كه تحريكات روحي شديد دارند، مبتلا به هيستري مي‌باشند و تپش قلب دارند. همچنين اين رنگ احساس تزلزل فوق‌العاده‌اي در انسان به وجود مي‌آورد پس اگر كسي خودخواه، متعصب و عصبي است نبايد با رنگ زرد زياد سر و كار داشته باشد. استفاده زياد از رنگ زرد خاصيت‌هاي آزار دهنده‌اي به همراه دارد، گاه باعث بروز هيجان و زماني ناراحتي و اضطراب می‌شود.
نيروي شفابخش رنگ زرد بيانگر حالت زنانه اين رنگ است. زرد مي‌تواند حالات زنانه را در زنان و مردان تقويت كند. زنان براي تأكيد زنانگي خود اصولاً از لباس‌هايي به رنگ زرد استفاده مي‌كردند و حتي اگر لباس آن‌ها به رنگ ديگري بود، سعي مي‌نمودند كه نقاشي روي لباس و تزئينات لباسشان زرد باشد.
امام باقر(ع) پوشيدن كفش زرد را با توجه به آثار فرح‌بخشی و شادی‌آوری اين رنگ سفارش نموده‌اند. در روايات آمده كه پوشش جنگي حضرت علي (ع) به رنگ زرد بوده است و علت انتخاب اين رنگ همان قدرت و نفوذ زياد آن و نشان دادن ابهت و بزرگي است.

در كيمياگري مشخصه‌هايي وجود دارد كه با آن مي‌توان رنگ زرد را در يك ماده شناسايي كرد. در مقدمۀ كتاب روان‌شناسي يونگ به نام اسرار

شكوفه‌هاي طلايي كه موضوع آن كيمياگري در چين باستان مي‌باشد آمده است: رنگ زرد مكاني را مجسم مي‌كند كه يقين و تفكر در آن‌جا شكل مي‌گيرد. طبيعت رنگ زرد همچون انديشه است. اين رنگ حد و مرزي ندارد و به سادگي در ديگررنگ‌ها محدود مي‌شود. كيمياگران نهايت خلوص رنگ زرد را ليمويي يا به رنگ نمك‌هاي رنگ زرد مي‌دانستند. به اين ترتيب كيمياگران چشم خود را با آب زرد شستشو مي‌دادند تا اسرار كيمياگري را بهتر بشناسند .
گروهي از زيبایی‌شناسان معتقدند كه اين رنگ از درخشان‌ترين و شادترين رنگ‌هاست و تداعي كننده احتياط و توجه است برخي از نقاشان مشهور دنيا رنگ زرد را براي القاء حالت بزدلي، ترس، حسادت و فريب و حمله انتخاب كرده‌اند. رنگ زرد همچنين نشانه عظمت و روحانيت بوده است .
در ورزش يوگا براي هر كدام از حركات تمركزي، رنگ معيني برگزيده‌اند. تا به سلامت روحي و رواني برسند. رنگ زرد مشخصۀ سومين نيرو است (نيروي تمركز براي رساندن انرژي نهفته بدن به بالاترين درجه). گوته مي‌گويد: رنگ زردي كه خالص و روشن باشد، مطبوع وشادي بخش است و در وجود انسان حس شادي و نوع دوستي پديد مي‌آورد. اما حساسيت‌هاي شديدي نيز در پي دارد كه  مي‌تواند تأثير ناخوشايندي بر انسان بگذارد..
درمان و رنگ زرد
رنگ زرد قدرت زيادي در تصفيه و پاكسازي سيستم‌هاي داخلي بدن دارد و حتي باعث پاكسازی ذهن و روان نيز مي‌شود چرا كه بسياري از بيماري‌ها به علت يادآوري خاطرات تلخ وعدم فراموشي آن‌ها ايجاد مي‌شود. در واقع رنگ زرد به هماهنگي سامانه عصبي كمك مي‌كند. اثر مغناطيسي مثبت بر سامانۀ عصبي باعث تحريك استعدادهاي ذهني در راستاي خلاقيت‌هاي فكري و تجسم سازي مي‌شود. ارتعاشاتي كه از پرتو رنگ زرد دريافت مي‌كنيد ذهن و همچنين روح شما را درمان خواهد كرد. اين رنگ به شما كمك مي‌كند به زندگي نگرشي متعادل داشته باشيد. زرد براي كبد،‌ پانكراس، ‌كيسه صفرا، طحال و شكم بسيار مفيد است واين سيستم‌ها از اين رنگ تأثير مي‌پذيرند.همچنين زرد باعث كنترل وزن، متعادل كردن مايعات در بدن و بهبود احتباس آب مي‌گردد. رنگ زرد بر روي پوست نيز اثر مي‌گذارد و براي درمان اگزما و پوريازيس استفاده مي‌شود. زرد از تجمع كلسيم در مفاصل افراد پير جلوگيري مي‌كند و در درمان آرتريت و روماتيسم مفيد است. علاوه بر اين زرد در درمان آلرژيت، پايين آوردن كلسترول خون، التهاب مثانه، يبوست و ريزش مو و حتي لوسمي (بیماریی که خون سازی را در بدن مختل و ایمنی بدن را تهدید می‌کند) و سكته مغزي برای پشتيبانی ديگر درمان‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. رنگ زرد فشار خون را بالا مي‌برد و ضعف معده و كليه را بهبود مي‌بخشد. همچنين زرد براي پالايش مواد سمي بدن و بيماري ايدز مفيد است.
رنگ زرد در درمان افسردگي، خستگي روحي و ماليخوليا نيز به كار مي‌رود.

اين رنگ براي افراد خجالتي و تنها بسيار مفيد است چرا كه باعث افزايش خوش بيني و احساس عشق به خود مي‌شود به همين جهت فرد را از افسردگي نجات مي‌دهد.در درمان افسردگي با رنگ زرد معمولاً بدن واكنش دفاعي چون سوزش چشم از خود بروز مي‌دهد و همزمان با تحريك چشم سيستم عصبي نيز تحريك مي‌شود و به اين طريق

تمام نيروي بدن براي مقابله با افسردگي فرا خوانده مي‌شود. چون رنگ زرد سيستم عصبي را تحريك ميكند اين رنگ را خوراك اعصاب ناميده‌اند. توجه به اين نكته مهم است كه افراد پر جنب و جوش و عصبي كه غده تيروئيد پر كاري دارند و دچار حمله‌هاي عصبي مي‌شوند نياز دارند كه به مدت طولاني در معرض رنگ زرد باشند. همچنين سر و كار داشتن با رنگ زرد به ما كمك مي‌كند تا به مجهولات و اختلالات وجودمان پي ببريم. اينگريد ريدل روان‌شناس متذكر شده بود كه رنگ زرد در نقاشي‌هاي كورت ولفي (نقاش مبتلا به اسكيزوفرني) بسيار جلب نظر مي‌كرد، چون او بيش‌تر ترجيح مي‌داد با رنگ زرد کار كند. همچنين ونسان ونكوك از جمله نقاشاني است كه علائم اسكيزوفرني در او وجود داشت. او ناخودآگاه سعي مي‌كرد با به كار بردن بيش‌تر رنگ زرد در نقاشي‌هايش خود را درمان كند. در كنار چنين تأثير آشكاري رنگ زرد احساسات انسان را زير و رو مي‌كند و انسان از اندوه آزاد مي‌شود. رنگ زرد افكاري به انسان تلقين مي‌كند كه بيش‌ترين تاثيرات را بر روي نيروهاي خود درماني فرد مي‌گذارد. فعال شدن اين نيرو مانند آن است كه گويي در درون انسان انرژي نهفته عظيمي به يكباره آزاد گردد. بچه‌هاي عصباني را مي‌توان در اتاق‌هايي تسكين داد كه ديوارهايي به رنگ زرد با پرده‌هايي به رنگ ليمويي دارد.
ویژگی‌های رنگ طلایی
تأثیرات این رنگ عبارتند از: شفافیت ذهن، برقراری صلح و آرامش، خرد، وسعت آگاهی، دانش، ابتکار.
رنگ طلایی در ‌هالۀ افرادی وجود دارد که از سطح روحی بالایی برخور دارند.
ویژگی‌های رنگ صورتی
تاثیرات این رنگ عبارتند از: آرامش روح و شفافیت و صراحت ذهن و فکر، دارای اثر بسیار مثبت در بهبود روابط عاطفی یا مشکلات ارتباطی. همۀ این مشکلات با رنگ‌های روشن و شفاف تشدید و برانگیخته می‌شوند.

در سراسر خانه و در هر کجا که امکان دارد لامپ یا چراغی با نور صورتی قرار دهید. برای مبارزه با بی‌خوابی بگذارید تمام شب چراغ روشن بماند. هنگام تماشای تلویزیون نیز

رنگ صورتی به طور شگفت‌انگیزی آرامش بخش است.
ویژگی‌های رنگ نارنجی
اين رنگ خاصيت جذب و هيجان فراون دارد. نارنجي در حد وسط رنگ قرمز و زرد قرار داشته و درخشش و تابندگي فوق‌العاده‌اي دارد كه تأثير رنگ زرد است. تحريك‌کنندگی آن ناشي از اثر رنگ قرمز مي‌باشد. شادی و جذابي اين رنگ از اثرات مساوي دو رنگ قرمز و زرد مي‌باشد. علاوه بر اين نارنجي رنگ فعاليت، اشتياق وآزادي است. نارنجي در خود حركت دارد در صورت آميخته شدن با اندكي رنگ سفيد، رنگ بلوغ زنانه است و آميخته شدن با اندكي سياه، رنگ بلوغ مردانه مي‌شود.
رنگ نارنجي از بين سازهاي موسيقي با ترومپت و قلارينت برابر مي‌باشد.
در ميان اشكال هندسي نارنجي با مربعي با گوشه‌هاي بريده يا با پنج ضلعي برابري دارد.
نارنجي از نظر مزه، مزۀ مركبات را داراست .
استفاده از رنگ نارنجي لذت فراواني توليد مي‌كند و باعث بهبود احساس شما در زندگي مي‌شود و شما را از ناراحتي‌هاي روزمره آسوده مي‌كند. همچنين خوش‌بيني و خصوصيت اجتماعي بودن را افزايش مي‌دهد. نارنجي در شما ايجاد تغيير مي‌كند و باعث مي‌شود بتوانيد فرصت‌هاي طلايي خلق كنيد. نارنجي برانگيزانده و تهييج كننده است و در عين حال آرامبخش و تسكين دهنده. به آرامي نبض را زياد مي‌كند، ولي بر فشار خون تاثيري ندارد. بنابراين استفاده از لباس‌هاي نارنجي رنگ براي كسب حالت‌هاي خوشايندي و سرحالي و نيز تمركز ضمير خودآگاه بر جسم مناسب است.
درمان و رنگ نارنجی
نارنجی باعث بهبود اختلالات روده و افزايش اشتها مي‌شود و هورمون‌ها را در بدن متعادل مي‌كند و در درمان آرتریت، آسم، برونشیت، فيبروئيد سنگ كيسه صفرا، مشكلات لگن، ناتواني جنسي وناباروري، مشکلات زانو و اسپاسم‌هاي عضلانی  و كم كاري تیروئید سيار مفید است.
نارنجي براي كساني كه دچار افسردگي بعد از جدايي و طلاق شده‌اند مفید است. همچنین براي كساني كه دچار شك‌هاي رواني شده‌اند و يا آسیب‌هاي جدی ديده‌اند و حتي ميل به خودكشي دارند تأثير اعجاب‌انگيزي دارد. اين رنگ درصورت استفاده درست مي‌تواند در درمان توهم‌هاي بي‌دليل مؤثر باشد. اين رنگ در تست‌هاي روان‌شناسي توسط كساني انتخاب مي‌شود كه خستگي جسمي و روحي زيادي دارند و خواهان زندگي با فشار و استرس كم‌تري هستند. اين رنگ، افراد منزوي را اجتماعي‌تر مي‌كند چرا كه احساس بدخويي و دشمني آن‌ها با ديگران را از بين مي‌برد.
ویژگی‌های رنگ قهوه‌ای
رنگ قهوه‌ای به احساسات و لذات جسمانی مربوط است. مستقیماً به بدن مرتبط می‌شود. افراد محروم که جایی برای استراحت و آرامش و امیدی به امنیت و سلامتی جسمانی خود در آینده ندارند، غالباً رنگ قهوه‌ای را در ابتدا انتخاب می‌کنند.

رنگ قهوه‌ای ترکیبی از رنگ زرد و قرمز است. با این تفاوت که نیروی رنگ قرمز کاهش یافته و سردتر و ملایم‌تر می‌شود، بنابراین رنگ قهوه‌ای انگیزه خلاق وسیعی را که نیروی حیاتی و فعال رنگ قرمز است از دست می‌دهد. قهوه‌ای رنگ غم و کودکانه

می‌باشد.
ویژگی‌های رنگ زرشکی
این رنگ از ترکیب دو رنگ قرمز و سیاه به دست می‌آید. این رنگ فوق‌العاده تحریک کننده است. قرار گرفتن در محیطی که از این رنگ بیش از حد استفاده شده می‌تواند موجبات پرخاشگری افراد را فراهم سازد.
توصیه می‌گردد در مراکز نگهداری از بیماران مانیک (سرخوش) از این رنگ استفاده نگردد.
قرار گرفتن مداوم در مکانی که از رنگ زرشکی به افراط استفاده شده است موجب می‌گردد که ذهن و فکر خسته گردد. به همین خاطر توصیه می‌گردد در اتاق مطالعه از این رنگ استفاده نشود.
ویژگی‌های رنگ قرمز
این رنگ، یکی از رنگ‌های اصلی و طبیعت آن بسیار مثبت است و می‌تواند برای از بین بردن منفی‌گرایی در افکار و احساسات به کار رود. رنگی است خشن، پرخاشگر، هیجان انگیز و بیش از هر رنگ دیگری قدرت نفوذ دارد و توجه را جلب می‌کند.
رنگ قرمز وادار می‌کند تا به نتایج دست یابید و به پیروزی برسید. نشانگر میل شدید برای چیزهایی است که سختی زندگی و کمال کسب تجربه را ابراز می‌دارد. رنگ قرمز محرک اراده برای پیروزی و انگیزه‌ای برای فعالیت، ورزش، کوشش، رقابت، احساس عاشقانه و نیروی متهور برای اقدام به کارهای مهم است. رنگ قرمز رویارویی با اراده یا قدرت اراده را بیان می‌کند.
این رنگ دارای کشش و قدرت زیادی است و مثبت و متجاوز و تهیج کننده است. از این رو استفاده از آن باید بر اساس اصول خاصی باشد.
سمبل زندگی و قدرت و نشاط است رنگ قرمز نشانۀ شجاعت و خود باوری و نیروی حیات است. همچنین نشانی تثبیت شده از مبارزه، انقلاب و شورش است. قدرت نفوذ این رنگ بالا بوده و توجه بسیاری را به خود جلب می‌کند. اولین رنگی را که نوزاد تشخیص می‌دهد، قرمز است.
رنگ قرمز سمبلی از خون غالب و شعله‌های آتش است. این رنگ یک محرک «آتش درون» است که گرمای ضروری برای ادامۀ حیات محسوب می‌شود. همچنین رنگ قرمز از نظر سمبلیک مانند خونی است که هنگام فتح و پیروزی ریخته می‌شود و آتش را در روح آدمی شعله‌ور می‌سازد. رنگ قرمز اعصاب و خون را تحریک و با اثرات مضر سرما مبارزه می‌کند.
این رنگ خصلت مردانه دارد. بنابراین خستگی جسمی و روانی، اختلالات قلبی و از دست دادن نیرو یا میل جنسی اغلب با طرد رنگ قرمز دیده می‌شود. رنگ قرمز از نظر فرم با مربع، مستطیل و یا فرم‌های مشابه آن برابر است.
در بین حیوانات بیش‌ترین تأثیر رنگ قرمز در زنبور‌هاست، آن‌ها به سرعت جذب آن و به سوی گل‌های دارای رنگ قرمز متمایل می‌شوند.
این رنگ خاصیت هشدار دهنده در تابلو‌های راهنمایی و رانندگی و اعلام خطر دارد و استفادۀ آن در تابلو‌های قرمز رنگ و چراغ‌های قرمز راهنمایی و رانندگی و غیره همگی نشان از توجه دادن و آگاه کردن افراد درباره امر خاصی است.
کاربرد این رنگ جهت اعلام خطر و نفوذ مؤثر آن در هوای مه آلود و
غبار آلود می‌تواند در جلوگیری از حوادث رانندگی مؤثر باشد.
این رنگ خاصیت اشتهاآوری دارد.

این رنگ مظهر حیات و زندگی است و عامل مؤثری در سازندگی و تشدید

رویش گیاهان و بیان کننده هیجان و شورش است.
علاقه به رنگ قرمز معرف انسان‌های با اراده، دینامیک، متحرک مؤثر و با نفوذ و هیجان‌آور می‌باشد. معمولاً کودکان با نشاط و انسان‌ها‌ی سالم و پر قدرت به رنگ‌های قرمز علاقۀ فراوان دارند. رنگ قرمز، رنگ گرما و حرارت است از این رو بیانگر هیجانات و احساسات تند روانی بشر می‌باشد. رنگ قرمز در یادآوری خاطرات انسانی نقش بزرگی بازی می‌کند.
رنگ قرمز می‌تواند فراهم کننده قدرت نشأت گرفته از زمین باشد. ما می‌توانیم از این رنگ هنگامی استفاده کنیم که احساس خالی بودن از انرژی داشته باشیم.
قرمز نزد چینی‌ها رنگ میمون و مبارک می‌باشد و نشانۀ شادی و سرور است. این رنگ همیشه در عروسی‌ها به کار می‌رود. رنگ قرمز در آمریکا بازتاب خشم و عصبانیت است.
در مذاهب یهودی و مسیحیت قرمز رنگ گناه و بیش از همه گناهان شهوانی است. پیامبر یهودیان ـ یوشع ـ در کتاب مقدس از گناهانی مانند خون قرمز یاد کرده است. تا قبل از دوران باستان، رنگ قرمز سمبلی از بدن و جسم و نیز رنگ شناخته شده محله روسپی‌ها بود و به نظر پیتر بروگل ـ نقاش ـ قرمز نشانه گناه است.

شرقی‌ها مدت‌ها قبل از به قدرت رسیدن کمونیست‌ها در سال‌های 1940، قرمز را رنگ خوش شانسی و خوش بختی می‌دانستند. همچنین در روسیه سال‌ها قبل از آن‌که قرمز سمبل انقلاب شود سمبل غرور ملی بود. میدان مرکزی مسکو از زمان ایوان مخوف در قرن شانزدهم به میدان سرخ معروف بوده است. قرمز نماد اشرافیت و لباس‌های سلطنتی است. وقتی هنری دوم شکار روباه را ورزش ملوکانه اعلام کرد قرمز در رنگ لباس‌های مخصوص برای این ورزش به کار گرفته شد. بالاترین نشانۀ احترام گستردن فرش قرمز است. سمبل انقلاب، پرچم قرمزاست و در چین قرمز سمبل جنوب است، جایی که آخرین انقلاب چین از آن‌جا شروع شد. قرمز اغلب به عنوان سمبل جنسیت و اندام جنسی زنانه است. در قدیم قرمز را رنگی می‌دانستند که برای لباس جنگی مناسب بوده، زیرا سرخی قلب و گوشت را نشان می‌داد. استفاده از قرمز در یونیفورم‌های نظامی قدیمی در بالا

بردن روحیه اثر داشت و نیز باعث می‌شد که خون جراحات دیده نشود. قرمز سمبل خونی است که با خشونت و بی‌رحمی ریخته شده است. اصطلاح با دست قرمز دستگیر شدن به این معناست که مجرم در حالی دستگیر می‌شود که هنوز دستش به خون قربانی آغشته است. این نوع تداعی با خون، خون را با خود زندگی هم معنا می‌کند. به همین دلیل قرمز مورد احترام عمیق قبایل مختلفی بوده است. زیرا باورشان بر این بود که در قرمز قدرت‌های جادوئی ویژه‌ای وجود دارد. از لحاظ تاریخی شیمیدانان قرمز را کلید تمام دانش‌ها می‌دانستند. باور بر این بود که قرمز نشانۀ این است که شخص به آخرین مرحلۀ توانایی و کمال برای رسیدن به سنگ‌فلاسفه رسیده است. سنگی که به صاحبش توانایی می‌داد تا فلزات معمولی ارزان قیمت را به طلا تبدیل کند. قرمز نشانه این بود که شخص موفق شده است فلزات معمولی را به طلا تبدیل کند. قرمز همیشه با خدایان جنگ مانند خدایان رومی «مارس» قرین شده است. جالب این‌که سیارۀ مارس (مریخ) به علت قرمز بودن خاک سطح آن اغلب با عنوان «سیارۀ سرخ » یاد می‌شود. در سمبولیسم این رنگ بیش‌تر با جملۀ هنر جنگ و با رفتار افتخار آمیز در نبرد همراه می‌شود. در فرهنگ لغات لباس‌های رزمی قرمز رنگ را «گیونر» یا «سنگویین» می‌گویند. ظاهر شدن آن روی سپرافتخار، نشان دهندۀ شجاعت و روحیۀ بخشندگی نسبت به یک دشمن شکست خورده بود. تداعی‌های منفی قرمز معمولاً در ارتباط با شوق است. برای مثال انسان‌های مو قرمز از قدیم به داشتن مزاج آتشین معروف بودند. در سمبولیسم مسیحیت، قرمز رنگ شهدایی است که خونشان را در راه ایمانشان ریخته اند. در قرن‌های گذشته عروس‌ها لباس قرمز می‌پوشیدند تا نشانگر باروری این اتحاد باشند. در سنت شرقی، قرمز نشانۀ عنصر آتش است. حیوان سمبلیک آن، پرندۀ سرخ جنوب یا ققنوس است، بنابراین قرمز مظهر تولد دوباره است، زیرا گفته می‌شود که ققنوس خود را روی توده‌ای از هیزم آتش زد و بعد با شکوه و جلال از خاکستر برخاست. همچنین قرمز، رنگ خوشبختی و افزایندۀ خلاقیت، انرژی، شادی و رضایت از زندگی است. فصل سمبلیک قرمز اواسط تابستان است. هنگامی که حرارت خورشید در بالاترین سطح خود قرار دارد.
رنگ قرمز در طب چینی و هندی نماد عنصر آتش است.
تماشای رنگ قرمز برای چند لحظه ضربان قلب را شدت می‌دهد و باعث هیجان می‌شود. در واقع، آثار قرمز معادل با فعالیت اعصاب سمپاتیک است، نبض را سریع‌تر می‌کند، فشار خون را بالا می‌برد و میزان تنفس را افزایش می‌دهد. قرمز بیانگر نیروی حیاتی و. فعالیت اعصاب و غدد است و به معنای آرزو، میل و اشتیاق است.
ترکیب های رنگ قرمز
قرمز روشن غالب زرد: ترکیب قرمز روشن با غلبۀ زرد ترکیب بدی است. نزدیک بودن قرمز تیره و زرد به یکدیگر می‌تواند اشاره‌ای باشد به بی‌وفایی در رابطه. همچنین این ترکیب ممکن است نشان‌دهندۀ یک حس بد تنهایی باشد که در آن شوق به زندگی از طریق تحلیل بیش از حد احساسات درون تضعیف شده است.

قرمز روشن غالب و لاکی: ترکیب قرمز روشن لاکی اغلب نشانگر آغاز یک ماجرای عشقی پر شور و حال است.

اگر قرمز مورد نظر، اسکارلت (ارغوانی) درخشان باشد این امر بیش‌تر صحت پیدا خواهد کرد.
قرمز روشن غالب و آبی تیره: آبی تیره نوعی توانایی شهودی به قرمز می دهد که معمولاً منجر می‌شود معاشرتی ، پر انرژی ، هیجانی و پر هیاهو باشد.
قرمز تیرۀ غالب و آبی براق: ترکیب قرمز تیره و آبی تیره نشان می‌دهد. که این شخص تعهدپذیر است و حس مسئولیت دارد. چنین شخصی می‌داند که چه کار می‌کند. آینده‌نگر است و در باورهایش صداقت دارد. اگر این ترکیب موقتاً در هالۀ نورانی ظاهر شود لازم خواهد شد که صاحب آن احساس مسئولیت بیش‌تری داشته باشد و در خود وجدان کاری به وجود آورد.
قرمز تیرۀی غالب و صورتی: ترکیب قرمز تیره، مانند لاکی یا بلوطی با سایه‌ای ملایم از صورتی نشان‌دهندۀ عاشق شدن است. هم شوق و هم عاطفه با قرمز و با صورتی هماهنگ هستند و انرژی زیادی ارائه می‌دهند. اگر این ترکیب به مدت طولانی دیده شود مفهومش این خواهد بود که شخص عشق زندگی خود را پیدا کرده است.
قرمز تیرۀ غالب و آبی کم‌رنگ: این ترکیب نشان‌دهندۀ کسی است که ظاهرا اعتماد به نفس دارد و می‌تواند احساساتش را کنترل کند، ولی عملاً این‌طور نیست. همچنین این شخص، در اعمال خود نوعی تردید در تصمیم‌گیری و ترس از پذیرش مسئولیت نشان می‌دهد. از طرف دیگر، چنین شخصی در گرفتن مسئولیت دیگران مهارت دارد و ممکن است وقت زیادی را صرف کمک کردن به دیگران کند و این موضوع اغلب نوعی مکانیسم دفاعی است که مانع می‌شود تا شخص کمک کننده به مشکلات خودش برسد و آن‌ها را حل کند.
ویژگی‌های رنگ سفيد
رنگ سفيد مخالف سياهي و تاريكي و همانند روز در مقابل شب و بالاخره حق و حقيقت در مقابل پليدي وظلمت است. تا آن‌جا كه مظهر صلح و پايان جنگ قرار گرفته است. سفيد، پيام آور شور و شادي و نشاط است؛ به عبارت ديگر، اين رنگ داراي خاصيتي مثبت، تهييج كننده و نوراني، فضادار، ظريف ولطيف است. رنگ سفيد را خنثي يا بي‌رنگ نيز ناميده‌اند با وجود اين هر رنگي كه بر روي سفيد قرار بگيرد ضعيف و درهم مي‌شود. و رنگي است كه حاوي بي‌نهايت امكانات و معرف سكوت است، نه مرگ. سفيد بازتاب دهندۀ روشنايي و نور است و كم‌تر از رنگ‌هاي ديگر نور جذب می‌کند به همين علت يكي از رنگ‌هاي تابستاني شناخته مي‌شود و متناسب با همۀ رنگ‌هاست.
سفيد سمبل بي‌گناهي، خلوص، عفت، پارسايي، حقيقت و مظهر جواني و تعادل است. در واقع، سفيد نماد جواني (نوزادي) و عدمي است كه قبل از هست شدن مي‌باشد.
رنگ سفيد در سطوح وسیع حالت اضطراب را تداعی مي‌كند به همين جهت نباید دیوار اتاق‌ها با رنگ سفید خالص رنگ آميزي شود.
در قرآن، سفید نمادی از رستگاری است و اسلام سفيد را بهترين رنگ دانسته است. امام باقر به نقل از پيامبر (ص) فرمود: «هیچ رنگي در لباس‌هايتان بهتر از سفید نیست از چنین لباسی استفاده كنيد و مردگان خويش را با پوشش سفید کفن كنيد.»

پوشيدن لباس سفيد باعث مي‌شود كه انسان آن‌گونه كه هست جلوه گر شود و از طرفي نوعي اثر مفرح، دلگشا و روحاني دارد. رنگ سفيد كه مجموع رنگ‌هاست يك احساس سكوت مي‌دهد، زيرا

همه چيز در آن محو مي‌شود. اين رنگ بر ما اثري چون فقدان صدا پديد مي‌آورد. درست مشابه بعضي تون‌هاي موقت در موسيقي كه پايان يك جمله در آهنگ است.
ویژگی‌های رنگ سياه
رنگ سياه تيره‌ترين رنگ مي‌باشد و در واقع رنگي است كه خودش را نفي مي‌كند و بيانگر مرز مطلقي است كه فرا سوي آن زندگي متوقف مي‌شود و بدين ترتيب پوچي و عدم را بيان مي‌كند. سياه، نقطۀ پاياني است كه فرا سوي آن هيچ چيز وجود ندارد.
به عبارت ديگر، سياه نشانگر عدم و نيستي و مانند سكوت ابدي، بدون آينده و اميد است؛ بدين معني كه پايان راه‌ها است و توقفی را مي‌نماياند كه در پايان كامل نطق پديد مي‌آيد. گويي اين رنگ اصلاً صدايي ندارد. در واقع، سياه فرم ندارد، گام سكوت و معرف بي‌صدايي است. زماني كه سياه به تيره‌ترين نقطه مي‌رسد معني به خود مي‌گيرد و لحظه بيان فرا مي‌رسد و اين لحظه‌اي است كه مي‌تواند به طور جدي يك محدوديت و يا يك نظر خاصي مانند سوگواري و يا يك نيروي منفي پر راز و رمز را بيان كند. هر رنگي كه روي سياه قرار بگيرد برجسته ومشخص مي‌شود، يعني سياه باعث مي‌شود كه رنگ‌ها تجلي بهتري داشته باشند و بهترين جلوه خود را نمايش دهند. رنگ‌ها روي سياه جلوۀ شبانه دارند و گويي رنگ‌ها در دل شب جلوه‌گري مي‌كنند. سياه تنها رنگي است كه از تركيب رنگ‌هاي اصلي آبي، قرمز، زرد حاصل مي‌شود.
سياه جزء رنگ‌هاي گرم محسوب مي‌شود، ولي تفاوت كلي آن با رنگ‌هاي گرم در اين است كه مانند رنگ‌هاي گرم از جمله قرمز و نارنجي وزرد باعث شور و نشاط نشده و انزوا و بي حوصلگي را به همراه دارد.
اين رنگ سمبلي از غم و اندوه، ترس و پوشيدگي، رازداري و ابهام است. همچنين در بسياري از اجتماعات و گروه‌هاي مذهبي سمبلي از رياضت و دوري از تعلقات مادي است.
رنگ سياه در قرآن بيش‌تر براي وصف حالات مشركان آمده است و نماد كفر و گمراهي است. شماري از روايات پوشش سياه را به اين دليل كه لباس اهل جهنم و علامت عباسيان بوده، مكروه شمرده‌اند.
اين رنگ بر خلاف رنگ سفيد، رنگي بي‌تحرك، ساكت، ساكن وغير محرك است و مانع هر گونه تحريك رواني و جسماني و باعث كاهش ساير فعاليت‌ها نيز مي‌گردد و كندي وسستي را حاصل مي‌كند.
ویژگی‌های رنگ خاکستری
خاکستری، حاصل تركيب سیاه و سفید با هم است  كه در واقع نوعی رنگ خنثی است كه از پیرامون خود ماهیت مي‌یابد و متعادل و موزون و بي‌تفاوت است این رنگ با تضادهای شدید و خشن سریعاً خو مي‌گیرد و نيروي آن‌ها را جذب و از قدرت و پختگی رنگ‌ها كم مي‌كند. خاکستری در بین رنگ‌ها رنگ ندارد،  نه تیره است و نه روشن و آزاد از هر محرک یا گرایش روانی است. نه ذهني است ونه عيني و نه دروني يا بيروني، نه اضطراب آفرين و نه آرامبخش. خاکستری فاقد قلمرو محیط بوده و فقط يك مرز است.
اين رنگ، نه قاطعیت سیاه را دارد ونه شفّافیت سفید را. خاکستری همه چیز را در خود محو مي‌كند و درجات بسيار متفاوتي از نظر تيرگي و شعور دارد.

تعادل بین سیاه و سفید در اصل، رنگ خاکستری است كه نه صدا دارد و

نه حركت، و دارای سكوني تسلی ناپذیر است كه با سكون سبز كه از رنگ‌ها ي زنده به وجود آمده، توفير دارد. علاوه بر این خاکستری همانند رنگ‌های سیاه و سفید به دلیل عدم حضورش در رنگین كمان رنگ نامیده نمي‌شود و به آن‌ها عنوان  بي‌رنگ‌ها داده مي‌شود.
دیدن مداوم رنگ خاکستری حس تردید، دو دلي، سكون و بي‌اعتمادی را ایجاد مي‌كند. اگر مدت زمان طولانی در معرض اين رنگ قرار بگيريد ديدتان را نسبت به دیگر رنگ‌ها ازدست خواهید داد. دلا كروا از دانشمندان معروف رنگ شناس اروپايی مي‌گوید كه خاکستری مخرب  نيروي رنگ‌ها است.
اوالد هرينگ فيزيولوژيست مشهور مي‌گوید چشم و اعصاب چشم همیشه تمایل بيش‌تري به رنگ خاکستری دارند و موقعی كه این رنگ وجود نداشته باشد فقدانش ناراحتی ایجاد مي‌كند. زیرا آرامشی که در اثر رنگ خاکستری به وجود مي‌آيد از بین مي‌رود.اين رنگ موجب مي‌شود كه چشم و اعصاب چشم دچار ملالت و خستگی نگردند، زیرا اعضای چشم نه اجبار دارند كه با سفیدی و شدت آن مقابله کنند و نه مجبورند كه در مواجهه با سياهي فشار را تحمل كنند. اثرات رواني رنگ خاکستری باعث شده است كه از ديد روان شناسان رنگ‌هاي اصلي زرد، آبي، قرمز و سبز به اضافه، دو رنگ خنثی، يعني سیاه و سفید باشند در حالي كه رنگ‌های اصلی از ديد يك نقاش آبي و زرد و قرمز است و از نظر يك فيزيكدان قرمز و آبي و سبز است.


و...

منابع
1- آذری‌نوش، شهناز، رنگ و طبیعت شفابخش آن‌ها، تهران، ققنوس، 1376
2- آصف‌زاده، محمدباقر، رنگ و زندگی، قزوین، حدیث امروز، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 1383
3- انصاری، مصطفی، دنیای اسرارآمیز رنگ، ساری، شلفین، 1387
4- برندفلمار، کلاوس، رنگ و طبیعت شفابخش آن‌ها، ترجمۀ شهناز آذری‌نوش، تهران، ققنوس، 1376
5- بیستونی، محمد، رنگ و روان‌شناسی از دیدگاه قرآن و حدیث، قم، بیان جوان، 1385
6- تئو، گیمیل، رنگ درمانی، ترجمۀ فروغ حسن شعبانی، تهران، 1386
7- ساتون، تینا، هارمونی رنگ، ترجمۀ مریم مدنی، تهران، مارلیک، 1386
8- شاین، بتی، رنگ‌های شفابخش، ترجمۀ شیرین یادگاری، تهران، صورتگر، 1383
9- فریدی، احسان، رنگ و روان‌شناسی آن‌ها، تهران، دانش‌آوران معاصر، 1383
10- فلاحی، رضا و عطاردی، یوسف‌علی، روان‌شناسی رنگ و تبلیغات، تهران، گلگشت، 1382
11- محمدی، احسان‌الله، رنگ، هنر و موسیقی در قلمرو ادبیات، روان، فلسفه، دین، تهران، نشر زهد، 1384
12- وزیرنیا، سیما، نقاشی کودک، رشد، ویژگی‌ها، موضوع، کارکرد، تهران، قطره، 1380
13 - Buck, J.N. The House-Tree-Person Technique. Los Angeles, CA: Western
14 - Campbell, J. Creative Art in Group Work. Oxford, UK: Winslow Press Ltd. 1993
15- Dieter Heyer , Colour perception: mind and the physical world, edited by Rainer Mausfeld, ‎/ ‎ Oxford: ‎Oxford University Press, ‎2003
16- Psychological Services. 1978
17 -Jung, C.G. Mandala Symbolism. New Jersey: Princeton University Press. 1972
18 -Kirson, E. “Change your dream,” in A. Robbins and L.B. Sibley (eds) Creative ArtTherapy. New York: Brunner/Mazel Publishers 1976.
19 -Moriya, D.. Art therapy in schools. Boca Raton, FL: Author 2000
20 -Rush, K. “The metaphorical journey: Art therapy in symbolic exploration.” Art Psychotherapy 5, 149–155. (1978)


لیست کتابهای روانشناسی انتشارات سبزان

روانشناسي:
1- علل گریز مردان از زندگی زناشویی و نقش زنان در پایبندی مردان / ام.گری. نیومن / فائزه و فرناز عسکری / 25000 ریال
2- آزمون‌های خودشناسی / مهدی خلیلی / 20000 ریال
3- فنگشویی اداری / دارین زییر / محبوبه افاضلی / 18000 ریال
4- فنگشویی به زبان ساده / جينا لازنبي / محمدصادق شريعتي / 20000 ریال
5- فنگشویی تحصیلی / لیلیان تو / حمیده معتمد رستگار / 22000 ریال
6- برنده‌ها و بازنده‌ها / ج . هریس / سارا فروغی اصل / 15000 ریال
7- 101 راه برای کشتن رئیس خودتان / سارا فروغی اصل / 18000 ریال
8- 365 راه به سوی شادمانی / طاهره فرخ‌رو / 15000 ریال
9- 365 رهنمود تندرستی / طاهره فرخ‌رو / 15000 ریال
10- ذهن توانگر / ایلیا الکسی / مرتضی باقری / 18000 ریال
11- برای روزهایی که دلگیری / برادلی تری‌ورگیو / داریوش محمدی / 20000 ریال
12- ترک سیگار / طاهره فرخ‌رو / 7000 ریال
13- نوجوانان ناخشنود / ویلیام گلاسر / کیوان سپانلو / 32000 ریال
14- مشاوره گروهی با نوجوانان بزه‌کار / میتوال فررا / علی نقی اقدسی / 20000 ریال
15- ثروتمندترین مردان جهان / وحید معماری / 32000 ریال
16- ذهن قهرمان / تورج عاطف / 12000 ریال
17- نوجوانان و هرزه‌نگاری در اینترنت / جوا يانوتا / كامران شيرواني / 15000 ریال
18- زایمان در آب / مهرنوش محتشمی / 12000 ریال
19- دایره المعارف همسران / سپیده محمدیان / 15000 ریال
20- درس‌هایی برای موفقیت در مذاکره / استیون. پی.کوهن/ فرین لسانی / 18000 ریال
21- مشاوره و روان‌درمانی غم و اندوه / جی.ویلیام وردن / علی نقی اقدسی / 20000 ریال