|
«فهرست
مطالب»
عنوان: صفحه
مقدمه
مترجم 7
ديباچه 9
مقدمه
مؤلف
11
فصل
(1): دلبستگي،
فقدان و
تكاليف
سوگواري 19
ـ
تئوري دلبستگي 19
ـ آيا
غم و اندوه
يك بيماري
است؟
23
ـ آيا
سوگواري
لازم و
ضروري است؟ 24
ـ
تكاليف
چهارگانه
در سوگواري 25
ـ چه
زماني
سوگواري
خاتمه مييابد؟ 38
فصل
(2): واكنشهاي
طبيعي
(نرمال) در
غم و اندوه:
سوگواري
غيرپيچيده 41
ـ
واكنشهاي
نرمال غم
و اندوه 43
ـ
افسردگي و
غم و اندوه 57
ـ
عوامل
تعيينكننده
غم و اندوه 60
ـ
فرايند
سوگواري 65
فصل
(3): مشاوره غم
و اندوه: تسهيل
در غم و
اندوه
غيرپيچيده 69
ـ
اهداف
مشاوره غم
و اندوه 70
ـ چه
كسي مشاوره
غم و اندوه
را انجام
ميدهد؟ 71
ـ چه زماني
مشاوره غم
و اندوه را
انجام دهيم؟ 72
ـ
مشاوره غم
و اندوه در
كجا بايد
صورت
گيرد؟
73
ـ
مشاوره غم
و اندوه
براي چه
كساني لازم
و ضروري
است؟
73
ـ
شناسايي
داغديدههاي
در معرض
خطر بالا 75
ـ اصول
و شيوههاي
مشاوره غم
و اندوه 78
ـ
تكنيكهاي
مفيد و
سودمند 97
ـ
استفاده از
دارو 100
ـ
مشاوره غم
و اندوه در
گروهها 101
ـ نقش
مراسم
تدفين و
تشييع
جنازه در
تسهيل غم
و اندوه 113
ـ
اثربخشي
مشاوره غم
و اندوه 116
فصل
(4): واكنشهاي
غيرطبيعي
(غيرنرمال)
غم و اندوه:
سوگواري
پيچيده 117
ـ چرا
مردم غمگين
ميشوند؟ 117
ـ چه
نوع غم و
اندوهي غلط
يا نابهنجار
است؟
127
ـ
تشخيص غم
و اندوههاي
پيچيده 135
فصل
(5): درمان غم
و اندوه: حل
آسيبها و
بيماريهاي
غم و اندوه 141
ـ
اهداف و
زمينههاي
درمان غم
و اندوه 143
ـ شيوههاي
درمان غم
و اندوه 145
ـ
ملاحظات
خاص و مهم
در رواندرماني 155
ـ
تكنيكها و
برنامهريزي
براي آنها 156
ـ
ارزشيابي
نتايج 158
فصل
(6): انواع
غمگينيها و
فقدانهاي
ويژه
161
ـ
خودكشي 161
ـ فوت
ناگهاني 169
ـ مرگ
ناگهاني
نوزاد يا
كودك
شيرخوار (SIDS) 175
ـ سقط
جنين
غيرعمد 179
ـ تولد
فرزند مرده 181
ـ سقط
جنين عمدي 183
ـ غم و
اندوه
انتظاري 186
ـ
ايدز (AIDS) 192
فصل
(7): غم و اندوه
و سيستمهاي
خانواده 199
ـ فوت
كودك در
خانواده 205
ـ بچههايي
كه والدينشان
فوت كرده 211
ـ
انواع
مداخلات
درماني يا
مشاورهاي 214
ـ غم و
اندوه سالخوردهها 217
ـ
نيازهاي
فردي مختلف
در خانواده 222
فصل
(8): غم و اندوه
مشاور
225
ـ
استرس و
فرسودگي
رواني 234
فصل
(9): آموزش
مشاوران غم
و اندوه 239
سفيد
مقدمه
مترجم:
تحولات
گسترده در
جوامع بشري
باعث
پيچيدگي
زندگي
انسان شده
و مشكلات
فراواني را
به وجود
آورده است.
در عصر حاضر
افراد در
زندگي
معموليشان
در مواجه
شدن با
تصميمات
زندگي و حل
مسائل عادي
با مشكلات
فراوان
مواجه
هستند و در
مسائل
مختلف
تحصيلي،
شغلي،
خانوادگي،
ازدواج،
مسائل
تربيتي،
عاطفي و
غيره نياز
به كمك و
همدلي
ديگران
دارند.
در گذر
زندگي دورههاي
مختلفي
وجود دارد
كه اين
نياز را
تشديد ميكند.
از جمله در
انتخاب
رشتهي
تحصيلي،
ازدواج،
انتخاب شغل،
مواجه شدن
با غم و
اندوه ناشي
از فقدان
همسر، فرزند،
والدين،
اعضاء
خانواده،
دوستان و
از دست
دادن شغل،
دارايي و
ساير فقدانها.
مشاوره
و رواندرماني
با
داغديدگان
و يا كساني
كه به
نوعي دچار
فقدان و غم
و اندوه
شدهاند كه
ريشه در
فرهنگ و
آداب و
رسوم مردم
هر جامعه
دارد. به
شكل سنتي از
ديرباز در
روابط
خانوادگي و
اجتماعي
جوامع بشري
وجود داشته
است. اما به
شكل علمي
و نوين
سابقهي كمتر
از سي سال
را دارد. حتي
در كشور ما
سابقه
بسيار كمتر
از آن نيز
دارد. هر چند
مقالات و
نوشتههاي
محدودي در
اين زمينه
وجود دارد،
اما نياز به
استفاده از
اين نوع
خدمات براي
عموم مردم،
كم اطلاعي
ارائه
دهندگان آن
خدمات، از
اصول، روشها
و تكنيكهاي
خاص مشاوره
با غمديدگان،كه
بيشتر ناشي
از نوپا
بودن اين
شاخه از
مشاوره،
نياز به
چنين كتابي
را شديداً
به وجود
آورده است.در
كشور ما
خوشبختانه
در دو دهه
اخير تلاشهاي
فراوان و
ارزشمندي
در زمينه
توسعه
مشاوره
انجام
گرفته، به
ويژه در
زمينه
مشاوره در
حالت عام
يا عموم
مردم، اما
در زمينه
مشاوره با
گروههاي
ويژه مثل
مشاوره با
بزهكاران،
داغديدگان،
معلولين
ذهني و
ساير گروههاي
خاص به
تلاشهاي
فراوان
ديگري هم
نياز است.
مترجم
اميدوار است
با چاپ اين
كتاب و
كتاب ديگري
تحت عنوان
مشاوره
گروهي با
نوجوانان
بزهكار كه
هم زمان
با اين
كتاب در
اختيار
علاقهمندان
قرار ميگيرد،
و كتاب
ديگري تحت
عنوان
مشاوره و
رواندرماني
با معلولين
ذهني كه
در حال
ترجمه است،
باعث جلب
توجه بيش
از پيش
نويسندگان
و متخصصين
علم مشاوره
در زمينه
مشاوره با
گروههاي
خاص شود. جا
دارد از
كليه كساني
كه بنده
حقير را در
ترجمه و
چاپ اين
كتاب ياري
دادهاند
صميمانه
تشكر و
قدرداني
نمايم.
علينقي
اقدسي
دانشجوي
دوره دكتري
تخصصي
مشاوره
به
نام خدا
ديباچه
از
چاپ اول
كتاب
مشاوره و
درمان غم
و اندوه نه
سال ميگذرد
و از آن
زمان
تاكنون در
ارتباط با
غم و اندوه،
داغديدگي و
اثرات آن
مطالب
زيادي به
چاپ رسيده
است. براي
چاپ دوم
آن از سال 1982
تا به
امروز، يك
مرور گستردهاي
در ادبيات
موضوع
انجام دادم
كه شامل
بهترين و
جديدترين
اطلاعات در
مورد غم و
اندوه
درماني و
مشاوره غم
و اندوه ميباشد
كه براساس
تجربيات
باليني و
پژوهشهاي
صورت گرفته
در اين
كتاب ارائه
نمودهام.
در اثر
تحقيقات و
بحثهاي
فراوان روي
چاپ اول
اين كتاب
اصلاحاتي
انجام
گرفته،
تفكرات
جديد، مباحث
متعدد و
تازهاي در
چاپ دوم
ارائه
گرديده است.
براي نمونه
در اين
كتاب بخشي
تحت عنوان
داغديدگان
و
بازماندگان
فقدان ناشي
از بيماري
ايدز اضافه
شده، هم
چنين بخشي
هم در مورد
كار سالخوردگان
داغدار
اضافه
گرديده است.
از آنجا كه
بخشي از
فعاليتهاي
مشاوره با
داغديدگان
به صورت
مشاوره
گروهي
انجام ميپذيرد،
بخشي از
عوامل يا
فاكتورهايي
را كه
مشاوران در
كار گروهي
با اينها
لازم است
در نظر
بگيرند
آورده شده.
در همان
بحث
پيشنهادات
و توصيههايي
براي كمك
به رهبران
اين گروهها
جهت برخورد
با رفتارهاي
متفاوت كه
اغلب در
كار گروهي
پيش ميآيد
ارائه شده
است.
لازم
ميدانم
تشكر و
قدرداني
مخصوصي از
تمام
افرادي كه
در چاپ اين
كتاب همكاري
داشتهاند،
داشته باشم
كه بدون
شك، بدون
همكاري آنها
اين كار
مقدور نبوده
است. جا
دارد از
ناجي ابيهاشم
كه در
تدوين
مطالب مرا
ياري
نمودند و از
ماري لاين
ولر به
خاطر دلگرميها
و تشويقهايشان
و اديت
تخصصيشان
تشكر و
قدرداني
نمايم. هم
چنين از همكاران
ديگر كارين
وردن، پام
گرنت، جان
الارنس،
روي نونر،
كه وين
گيله لند،
و نانسي
وندي ونتر
به خاطر
كمكشان
تشكر مينمايم.
مثل هميشه
از حمايتهاي
عاطفي و
صميمي
خانوادهام
و دوستانم
نيز قدرداني
ميكنم.
جي
ويليام
وردن
بستن،
ماساچوست
لاگونا
ناي گؤيل
كاليفرنيا
مقدمة
مؤلف
مقدمه:
بيش
از بيست
سال از
كارهاي
تخصصي و
حرفهاي در
مورد
موضوعات مربوط
به مرگ و
مير ميگذرد
و در اين
سالها
علاقهي
شديدي به
اين موضوع
ايجاد شده
است. علاقهمندي
به اين
موضوع باعث
رشد تمايلات
فزايندهاي
در مورد
موضوعات و
مباحث
مرتبط با
آن يعني
غم و اندوه
و داغديدگي
به وجود
آمده. هدف
اين كتاب
كمك به
تمام
متخصصين
بهداشت
رواني،
پزشكان و
فهم بهتر
پديدهي
داغديدگي
پيچيده در
افرادي كه
دچار آن
شدهاند است،
كمك به حل
هيجانات،
غم و اندوه
آنها و
ياريشان
در بازيافتن
سلامتيشان
است.
امّا
سؤالي كه
مطرح است
اين كه
چرا حرفهايهاي
بهداشت
رواني به
پديدهي
داغديدگي
علاقهمند
شدند و آن
را بررسي
كردند؟ پاسخ
ساده است،
مردم براي
درمان
مشكلات
بهداشت
رواني خود
مراجعه ميكنند،
تا غم و
اندوهشان
را برطرف
نمايند.
همچنين
مردم ميدانند
از گذرگاه
بسياري از
تجربههاي
زندگي بدون
غم و اندوه
نميتوان
عبور كرد،
گذر از غم و
اندوهها
نيز نياز به
ياري و كمك
ديگران است
تا به
زندگي عادي
و سالم باز
گردند. هم
چنين ريشه
بسياري از
حالتهاي
غيرعادي و
ناراحتيهاي
فيزيكي و
رواني، غم
و اندوهها
سطحي ميباشد.
مردم به
دنبال
سلامت
جسماني و
رواني
خودشان
هستند حتي
بدون اين
كه بدانند
مسئلهي غم
و اندوه
باعث ايجاد
آن شرايط
جسماني يا
روانيشان
شده.
آرون
لازار روانپزشك
يكي از
دانشگاهها
تخمين زده
كه در حدود 10
الي 15 درصد
افرادي كه
به تكنيكهاي
بهداشت
رواني و
بيمارستانهاي
عمومي در
ماساچوست
مراجعه
كردهاند،
تحت شرايط
خاص رواني
قرار گرفتهاند
كه
نتوانستهاند
واكنشهاي
غم و اندوهشان
را حل
نمايند.
(لازار 1979). و زي
زوك
دريافت كه
17 درصد
مراجعان و
بيماراني
كه در
مراكز و
كلنيكهاي
كاليفرنيا
تحت درمان
سرپايي
قرار گرفتهاند
نتوانستهاند
غم و اندوه
خود را
درمان
نمايند.
براساس
بيانات خود
زي زوك (زي
زوك 1985). روانپزشك
ديگري به
نام جان
باولبي به
اين پديده
تأكيد نمود.
او ميگويد
تجربيات
باليني و
مدارك
موجود شك و
شبهه اندكي
را باقي
گذارده كه
اغلب
بيماريهاي
رواني ناشي
از پيدايش
غم و اندوه
در افراد
است.
بيماريها و
حالاتي از
جمله
اضطراب،
افسردگي
هسيتري و
ساير بيماريها
جزء اين
دسته از
حالات و
بيماريها
ميباشند
(باولي 1380 ص 23).
متخصصين
بهداشت
رواني نياز
دارند غم و
اندوه را
كاملاً
مطالعه
كرده و
دريابند كه
چه نقشي
را در
مشكلات
روانپزشكي
و پزشكي
ايفا مينمايد.
بررسيها
و مطالعات
صورت گرفته
در ادبيات
اين موضوع
را نشان
دادهاند كه
غم و اندوه
در مرگ و
ميرها و
بيماريها
تأثير دارد.
هم چنين
غم و اندوه
نه تنها
بيماريهاي
جسماني
بلكه به
بيماريهاي
رواني نيز
منجر ميشود.
اين مسئله
به ويژه
زماني كه
فردي در
اثر فقدان
همسر
داغديده
شده خيلي
شديد و بارز
ميباشد. از
تحقيقات
مهم و جالب
توجه در
زمينه
تأثير عوامل
داغديدگي
در نشانههاي
مرضي رواني
و جسماني
صورت گرفته،
ميتوان به
موارد زير
اشاره كرد:
پاركس در
لندن و
بستن (مركز
مطالعات
داغديدگيها
روارد)، كلي
تون و همكاران،
لوئيز و همكارانش
در شهر
نيويورك،
كريسپ و پرست در
لندن، هيمون و گيان
توركو
در دانشگاه
دوك
، و شوچتر و همكاراناش
در سان
دياگو.
(منابع اين
مطالعات و
پژوهشها در
كتاب نامه
آخر كتاب
است).
اين
مطالعات
مهم يك
دورنماي
دقيق از
مطالعات
داغديدگي
هستند.
تعداد زيادي
از مطالعات
تاريخي و
توصيفي هم
در ارتباط
با اثرات
مختلف
داغديدگي
بر اختلالات
فيزيكي و
رواني صورت
گرفته، اما
مطالعات
قبلي كه
اشاره شدند
خيلي معتبر
و مهم
بودند.
در جمعبندي
و بررسي
انواع
تحقيقات
صورت گرفته
در مورد
تأثير
داغديدگي
همسران
گاهاً نتايج
ضد و نقيضي
هم مشاهده
ميشود. يكي
از مشكلات
ديگر كه در
مقايسه
تحقيقات و
مطالعات
صورت گرفته
و به چشم
ميخورد اين
كه اغلب
آنها بر
روي گروههاي
سني خاص،
مناطق
جغرافيايي،
طبقات
اجتماعي و
اقتصادي
خاصي
متمركز شدهاند.
اغلب اين
مطالعات
نشان ميدهند
كه افراد
پس از يك
سال از
درمان
داغديدگي و
غم و اندوه
خود دچار
حالتهاي
افسردگي ميشوند
(پاركس و
براون 1972). به
علاوه
مطالعات
ديگري نشان
داد، در
اغلب موارد
سلامتي
جسماني اين
افراد
تغييراتي
در سنين
پيري
مشاهده ميشود
و به دليل
همان
تغييرات
فيزيكيشان
هم اغلب
از سوي
پزشكان
ويزيت يا
بستري شدهاند
(هي مون و
گيان توركو
1973). به نظر ميرسد
هر چند در
زنان و
مردان بيوه
و داغديده
حالات
افسردگي
ديده ميشود
ولي در
دختران و
پسران جوان
داغديده
بيشتر
اختلالات
فيزيكي
مشاهده ميشود
(باولبي 1980،
كلي تون 1979).
به هر صورت
در تحقيقات
و مطالعات
گوناگون
ديده شده
كه در اثر
فوت همسر
يك سري
علائم و
نشانهها و
بيماريهايي
مثل سر
درد، سرگيجه،
تشنج، تپش
قلب و زخم
معده شدت پيدا
ميكند، اما
بيماريهاي
ديگري از
قبيل آسم،
بيماري قند
و سرطان
افزايش نمييابد.
هم چنين
در اين
تحقيقات
ديده شده
كه اين
علائم
آشكار و
همراه با
احساس غم
و اندوه
تدريجي
باعث سستي
بدن و
احساسات
نامطلوب
گوناگوني
مثل
افسردگي ميشود
(لايبرمن و
ژاكوبز 1987). به
علاوه در
اثر افزايش
اين
احساسات و
حالات
عملكردهاي
رواني كه
ميتوانند
در ايجاد
مصونيت
رواني و
جسماني
مؤثر باشند
كاهش پيدا
ميكند (اس
چليفر 1983).
زماني
كه عواقب
سلامتي
داغديدگي
مورد بررسي
قرار ميگيرد،
لازم است
به اثرات
پنهاني آن
نيز توجه
كرد كه
گاهاً به
آن بيماريهاي
كپي شده
(تقليدي)
گفته ميشود
(زي زوك و
دي ويول 1976).
بازماندگان
اين
بيماران
ممكن است
بعد از مرگ
او علائم و
نشانههاي
مرضي شبيه
به او را در
خود گسترش
دهند.
پزشكان و
متخصصيني
كه با اين
بيماران
كار ميكنند
بهتر است
جهت مشخص
كردن علل
بيماري به
سوابق آنها
مراجعه
كرده و آن
نشانهها و
علائم
احتمالي
اختلال را
پيدا
نمايند. اين
بحث به
طور مفصل
در فصل
چهار بررسي
شده است.
| 